Impressie gesprek Hans en Kiete

Toonzaal presentatie studenten elektronische muziek zeer aangenaam

Klassiek en elektronisch gaan prima samen

De Fontys opleiding ‘Academy of Music and Performing Arts’ in Tilburg geeft studenten klassieke muziek compositie de mogelijkheid om kennis te maken met elektronische muziek.
Zij doen dit in samenwerking met de Willem Twee Toonzaal in Den Bosch, waar een  uitgebreide verzameling synthesizers en aanverwanten staat (en begeleiding kan je krijgen in de Willem Twee studio’s.

publiek w2studios xpo elektronica
presentatie elektronica studenten

Opleiding elektronische muziek

Dit is kenmerkend voor een nieuwe trend in klassieke muziek; Waar ‘klassiek’ en ‘elektronisch’ voorheen duidelijk gescheiden waren ontstaat er nu belangstelling om elementen uit die twee werelden te combineren. In het kader van deze opleiding konden vijf studenten (eerste en tweedejaars) een gerichte cursus volgen onder begeleiding van de Toonzaal. En deze avond konden zij hun werk presenteren aan hun docenten (Kees vd Bergh en Anthony Fiumara) en andere belangstellenden. Dit gebeurde door hun composities, die ze vooraf hadden opgenomen en bewerkt, af te spelen over twee speakers.

presentatie elektronica studenten
Toonzaal

Het blijft in deze tijden een vreemd gevoel om een concertzaal binnen te stappen, maar de gemoedelijke hartelijkheid die er altijd in de Toonzaal heerst, maakte het makkelijk om daaroverheen te komen. De iets andere opstelling wegens corona verstoorde dat niet.

Enrico Ferri, Rivers
Enrico
Enrico Ferri

Na een korte en humoristische inleiding door Hans Kulk was het de beurt aan Enrico Ferri om zijn stuk ‘Rivers’ te laten horen.
Voor hem is de relatie tussen poëzie en muziek belangrijk, en hij probeerde de verbondenheid tussen onderdelen van de natuur en onze emoties uit te drukken.
Inzettend met een ambience van voorbijglijdende geluiden creëerde hij een spel van gestreken glas-achtige geluiden en voorbijrazende gestreken ijzer geluiden, waarop de dichter zijn gedicht (in het Italiaans) voorlas.
De glas-achtige geluiden transformeerden naar zware geslagen staven, en er was een voortdurende beweging in de muziek die de stem in zich op bleef nemen.
Een erg mooi stuk om naar te luisteren en een welverdiend applaus volgde.

 

Kiete vd Laan, Rituals for Electronics
Kiete vd Laan
Kiete vd Laan

Als enige Nederlandse studente bracht Kiete deze Rituals ten gehore. Op een bijna tanpura-achtige drone bracht ze diverse percussie en rainstick geïnspireerde geluiden tot leven. Hierin zat niet een heel duidelijk ritme, maar omdat het geheel over langere tijd geloopt werd was het ook niet geheel zonder. Verder wist ze dit te combineren met bijna dierlijke kreten die tot een mooi organisch geheel waren samengevoegd. Mooi was het gebruik van bewerkte akoestische instrumenten (accordeon) die daardoor heel anders gingen klinken dan we gewend zijn.
Verder had ze diverse geluiden die met de apparatuur van de Toonzaal waren opgewekt samengevoegd tot een nieuwe layer van geluiden, bijgenaamd ‘ Angel choir’.
Ook hier een stevig applaus, het was een stuk dat je ook echt wel meevoerde de groene jungle in.

Amin Ebrahimi, Seven rainy cities
Amin Ebrahimi
Amin Ebrahimi

Het stuk zette in met allerlei glas achtige percussie geluidjes  die in een ritme alsof de wind er doorheen blies klonken. Dit werd begeleid door ruis achtige klanken, en galmende stemmen.
Rustig begonnen evolueerde het werk naar steeds meer opwinding. Om uiteindelijk weer weg te sterven. Of nee wacht, plots kwam het geluid weer op.
En zo was het net of je door de hoofdstukken van een boek heen bladerde, met telkens een kleine variatie op de thematiek. Zoals Amin aangaf was hij overweldigd door alle klanken die de studio kon opwekken en was het zijn belangrijkste visie om net als in een beeld, het overtollige weg te hakken.
Applaus? Natuurlijk was er applaus.

An’an Liu, Water

Wegens corona moest An’an in China blijven, maar toch heeft ze zoveel mogelijk van de cursus on-line gevolgd. Thuis heeft ze software gebruikt om een stuk te maken waarin ze water uitbeeldt.
Zoals water allerlei kanten uitvloeit zo vloeien de fluit geluiden en bijna orgel klanken met ruis alle kanten uit in haar aantrekkelijke stuk. Daarbij begon ze met geïnverteerde klanken die als het ware een raadsel vormden totdat de niet geïnverteerde klanken klonken en de langzaam groeiende verbazing oplosten. Ook weer een origineel stuk waarvan ik hoop dat ze op afstand het applaus kon horen.

Vlad Chlek, the isolator
Vlad Chlek
Vlad Chlek

Het was Vlad’s bedoeling om uit te beelden hoe iemand middels een geluidsisolator helemaal in zijn eigen wereld kan opgaan. Onder begeleiding van video beelden met een Russisch gedicht liet hij een steeds wisselend klankbeeld met vogelgefluit horen en bewerkte stemmen. Op een goed moment werd alles behoorlijk mechanisch en klonken er toch wat angstaanjagende geluiden.
Ook hier verdiend applaus.

 

Impressie

Na nog enkele belangstellende vragen en positieve kritiek uit de zaal werd het officiele gedeelte van de avond afgesloten, en wegens corona ontbrak de traditionele gezellige nazit.
Zelf was ik behoorlijk onder de indruk van wat deze studenten na een korte tijd in de studio al konden. Hoewel het compositiegewijs nog niet helemaal boven alle kritiek verheven was, was het bij allemaal een zeer aangename en meeslepende geluidservaring. Ik hoop dan ook van harte dat deze  componisten verder groeien in dit genre.

Foto’s: Erwin Engelsma, en ‘uitgelicht’  foto: Anthony Fiumara

Niels Broos

Niels Broos in de Toonzaal met orgel en Moog One

De verwachtingen waren hooggespannen maar de orgel en synthesizer overtuigen helaas niet

De Toonzaal nodigde Niels Broos uit tot het geven van een concert waarin orgel improvisatie op het Toonzaal Orgel samenging met geluiden gemaakt op een Moog One synthesizer en geluiden uit de elektronische muziekstudio.

Niels Broos

Niels Broos
Niels Broos

Toetsenist Niels Broos is niet alleen een exponent van de potpourristische muziektijdgeest, hij is één van de belangrijkste Nederlandse aanstichters van een urgente stroming die het midden vindt van hiphop, elektronica en jazz. Broos was een voornaam lid van het Kyteman Orchestra en vormt een spil in het werk van Binkbeats en Jameszoo met wie hij samenwerkte op diens laatste Brainfeeder plaat.

De eerste synthesizer

Niels Broos
Orgel in de Toonzaal

De eerste voorloper van het moderne orgel werd al rond 250 vChr. in Griekenland gebouwd door Ktesibios uit Alexandrië. Omdat je op moderne orgels klankkleuren kunt wijzigen door het mengen van registers kan je een orgel (met wat goede wil) als een mechanische additieve synthesizer zien. Dus de combinatie van het Toonzaal orgel, met geluiden uit de Toonzaal elektronische studio en het synth geweld die de Moog One (the biggest baddest synth on the market) kan leveren is geen gek idee.

Concert

Niels Broos
Niels Broos Moog One

Mijn verwachtingen waren dan ook hooggespannen toen ik de zaal binnenstapte, waar de opstelling coronaproof was gemaakt door het publiek in twee verspringende cirkels neer te zetten met de juiste tussenruimte.

Alle apparatuur stond bij het orgel op de bovenverdieping opgesteld, zodat dat vanuit de zaal niet te zien was. Het concert begon met langzame tonen en geruis waarbij houten fluit-achtige tonen weerklonken, wat deed denken aan ‘Les flutes en Feu’ van Parmerud. Hier kwam het orgel bij wat resulteerde in langzaam verlopende akkoorden.

Niels broos
Moog One

De beroemde Moog subbas werd toegevoegd en een brutaler wordend orgel. De fluiten kwamen weer terug in het spel waarbij een langzaam bewegend filter enige variatie in klankkleur aanbracht. Er was weinig melodie maar wel een lage herhaling van thematieken die eerder in het hoog waren ingezet. Op enig moment waande ik me bij Vangelis zo rond 1985. Toen zat er vrij lange tijd weinig echte beweging in de klanken die voorbijdreven tot er met behulp van een toevalsgenerator waterdruppel achtige geluiden voorbijkwamen die weer enigszins beweging en ritme terugbrachten. En een mooi applaus volgde toen de laatste klanken waren weggestorven.

Composure

Het was duidelijk dat Niels hard gewerkt had aan het concert, en toch miste er iets. Een zekere meeslependheid, een zekere originaliteit. De klanken klonken te bekend, er zaten te veel stijlen door elkaar heen zodat geen groter geheel ontstond.


Screenshots van diverse video’s van Niels Broos SOLO  at Best Kept Secret Festival /Niels Broos – Moog One demo – Dancefair Utrecht

Ottla

Meesterlijk Ottla bij Verkadefabriek Rauwkost 2020

De grenzen van de jazz opgezocht met invloeden van Sun Ra en Al DiMeola

Ottla is een project van de Belgische gitarist Bert Dockx. De band is vernoemd naar een geliefd zusje van de schrijver Franz Kafka, Ottilie, zij kwam in 1943 in Auschwitz aan haar voortijdige einde.

Ottla
Bert Dockx – Ottla

Samen met twee drummers, electronica, twee saxen en een contrabas zoekt hij grenzen van de jazz op. Hierin zijn duidelijke invloeden van Sun Ra te horen, maar bij tijd en wijle ook vlaagjes Al DiMeola, Chick Corea en Return to Forever.

Ottla meesterschap

Voor een publiek van rond de dertig man zet de contrabas meteen de stemming met een stevige baslijn op een ietwat scherp klinkende toonkleur. De twee drums die polyritmisch tegen elkaar ingaan zijn strak en voeren je meteen mee in een stevige ritmische complexiteit.

Deze diashow vereist JavaScript.

Met de gitaarinzet die je melodisch een verhaal lijkt te vertellen, begeleid door de saxen ontstaat er een steeds woester geheel, totdat in de gitaar door de vele geluidseffecten geen echte melodie meer te horen is. Een wilde geluidsmuur stuwt de band minutenlang voort. totdat het geheel elkaar weer terugvindt in de eerdere harmonieën. Meeslepend was het. En alle spelers lieten een fiks stuk muzikaal en instrument technisch meesterschap zien.

Muur van geluid

Ottla
Muur van geluid – Rauwkost

Het volgende stuk (na een stevig applaus) heeft een zwaardere electronica component die hoge ijle klanken produceert terwijl de drums met zachte stokken een muur van geluid in het laag produceert. Een zachte gitaarklank wordt door de saxen overgenomen, die vervolgens allerlei vogelgeroepachtige geluiden produceert. Dit allemaal bovenop een synth drone die de nodige achtergrond geeft.

Ottla
Ottla in de Verkadefabriek

Zo komt nog een aantal stukken de revue gepasseerd, veel klankeffecten, afwisseling tussen harmonie (met soms hoogst originele akkoorden) en schijnbare chaos, die heel knap weer oplost naar een eerder gespeelde thematiek. Dit alles met een indrukwekkende meesterschap van de Ottla bandledengebracht.

Twee stukken waren geen eigen werk, maar een vertolking van Thelonius Monk, en Sun Ra. Voor de liefhebbers van de wat meer experimentele jazz een geweldige show.


Fotografie: Wies Luijtelaar en Monique Nuijten

Amsterdam Klezmer Band en Andalusisch orkest doorbreken grenzen

Maghreb en Mediene, een prima combi om lekker relaxt op te dansen

De warme klanken van de Amsterdam Klezmer Band doen het gure weer op deze zondagmiddag van 8 december snel vergeten. De band maakt van elk optreden een leuk dansfeest. Zo ook nu in de Verkadefabriek, in Den Bosch

Jazz factory in de Verkadefabriek

Amsterdam Klezmer Band
Amsterdam Klezmer Band

Op een grijze zondagmiddag in december zijn er ergere dingen in het leven dan lekker gaan luisteren naar een mix van Klezmer, Oost-Europese volksmuziek en muziek uit Noord-Afrika. Zeker als dat gecombineerd gebracht wordt door zulke aanstekelijke muzikanten als de Amsterdam Klezmer Band en het Amsterdams Andalusisch orkest.
De Jazz factory in de Verkadefabriek was dan ook zodanig uitverkocht dat besloten was het concert niet op de gewone plek te geven, maar in de grote zaal, die vervolgens ook redelijk uitpuilde.

Amsterdam Klezmer band

Amsterdam Klezmer Band
Grote Zaal Verkadefabriek

Voor wie ze niet kent: De Amsterdam Klezmer Band is in 1996 opgericht door een stel straatmuzikanten die elkaar hadden ontmoet.
De mix van feest, Klezmer, belangstelling voor Balkan en andere culturen leverde hen al snel enorme naamsbekendheid op, ver over de grenzen van Nederland. Geen wonder met zo’n stel internationale muzikanten die ook met plezier optreden.

Klezmer Band
Amsterdam Klezmer Band

Nu speelde de AKB een gecombineerd project met het Andalusisch Orkest, wat maar liefst elf man op het podium opleverde, koperblazers, saxofoon, ud, qanûn, viool, accordeon, contrabas, klarinet en percussie.
Dat resulteerde in een mix van allerlei stemmingen, van contemplatieve Sufi achtige inleidingen die dan weer in feest tempi uitbarstten, tot bijna Spaans klinkende muziek tot klezmer tot Russische zang. Enkele muzikale grappen waar de Ud in een arabisch stuk zomaar een Russische volksmuziekje verstopte ontbrak dan ook niet.
Het programma begon rustig om langzaam maar zeker naar een hoogtepunt toe te werken waar zelfs in de grote zaal mensen van de stoelen naar beneden kwamen om bij het podium te dansen.

Relaxte muziek

Amsterdam Klezmer Band
Kinderen begonnen met dansen

In het algemeen viel op hoe heerlijk relaxed de muziek klonk. Of het nu om een eenvoudige vierkwartsmaat ging, hora-achtige ritmes, elf achtsten (waar veel muzikanten toch wel wat van gaan zweten) het maakte niet uit, alles voerde je lekker ontspannen mee op een stroom van door elkaar gevlochten thema’s die zich in diverse klankkleuren herhaalden.

Amsterdam Klezmer Band
Vlnr: Janfie van Strien en Joop van der Linden

Het eerste stuk heette Watergang, het begon Doina-achtig om qua ritme in een rustige maar toch beweeglijke bulgar over te gaan. Improvisaties tussendoor hielden het heerlijk levendig.
Het volgende stuk begon met de viool en klonk erg Andalusisch, warme tonen en onverwachte oplossingen van mineur naar majeur akkoorden gaven het stuk een heel eigen klank, terwijl thematieken voorbijkwamen en in elkaar overgingen, oplosten en weer terugkwamen in een andere samenstelling. Ondanks de herhalingen in de thema’s bleef het geheel interessant om naar te luisteren.

Inleiding
Hier en daar werd een inleiding op het volgende stuk gegeven zodat je wist waar het over ging. Dat was jammer genoeg niet altijd het geval. Een mooie inleiding op het zelf geschreven stuk in zeven achtsten genaamd: Forget about the rest over hoe je zo af en toe eens met werken moet stoppen en lekker bijkomen terwijl je je eigen ding doet was daarop een mooie uitzondering. De stemming van het lied ondersteunde die gedachte dan ook helemaal.

Enige diepgang

Toch ontbrak de diepgang ook niet, maatschappelijk betrokken teksten over migranten in Nederland kwamen voorbij, evenals een arabisch lied waarin Allah geprezen werd en werd verkondigd dat hij barmhartig is. En ook troost middels een verwijzing naar ‘Kaas’ van Willem Elschot, waarin voor de hoofdpersoon wel heel veel tegenzit. Uiteindelijk doen we met zijn allen ons best maar kneien we ook heel wat af. Maar wat geeft het.

Amsterdam Klezmer Band
Diepgang

En zo, terwijl de muziek van contemplatief naar steeds vuriger groeide, werd er gedanst, de kinderen begonnen er mee trouwens, dat wel.
Voor iedereen was het een heerlijke relaxte middag met mooie muziek, gebracht door een stel rasmuzikanten die elkaar prima hadden gevonden in het ritme, de cadans, de klankkleuren en de thematieken.
Maar … het wachten is natuurlijk toch wel op de Den Bosch Klezmer band, er valt eer genoeg te halen in dit genre, en zeg nou zelf, als cultuurhoofdstad kan je toch niet zonder.


Amsterdam Klezmer Band
Jasper de Beer: double bass, guitar banjo, backing vocals
Job Chajes: alto saxophone, vocals
Alec Kopyt: vocals, percussion
Gijs Levelt: trumpet
Joop van der Linden: trombone, guitar
Janfie van Strien: clarinet, backing vocals
Bart Lelivelt: accordion (gast)

Foto’s: Erwin Engelsma

Yom

Yom in lotushouding glijdt van Klezmer door tot Glass

Contemplatieve momenten afgewisseld door vulkaanachtige explosies en erupties

Vrijdagavond 1 november trad in het kader van November Music 2019 klarinet virtuoos Yom uit Frankrijk op in de Toonzaal. Yom, echte naam: Guillaume Humrey, is in 1980 in Parijs geboren. Als kleuter raakte hij betoverd door de klarinet die hij heel vroeg ging bespelen. Yom wordt in Frankrijk als een absolute virtuoos op het grensvlak van jazz, Joodse muziek en klassiek beschouwd. Nu is hij eindelijk eens te horen in Nederland, hier op November Music in Den Bosch.

Yom

Yom
Yom – ©lemonde.fr

Mede door zijn Joodse achtergrond, interesseerde hij zich na zijn conservatorium studie in Parijs, voor klezmer, Oost-Europese volksmuziek die met name door Joodse muzikanten werd gespeeld. Maar Yom is veel meer dan dat. In dit optreden, samen met cellist Fredric Deville en violist Régis Huby zoekt hij grenzen van expressie op. Razendsnelle loopjes die minutenlang kunnen duren (hij heeft een fenomenale ademhalingstechniek) verworden zelf haast tot klank.

Philip Glass
Klezmer klankbeelden, die als één geheel doorglijden naar Philip Glass-achtige patronen. Vulkaanexplosie-achtige hoogtepunten, even vlot afgewisseld met contemplatieve momenten. Aandacht voor solo’s op viool en cello, waarbij de uitgebreide strijktechniek van Régis opvalt. Veel verschillende klankkleuren op de klarinet, door gebruik van micro tonaliteit en gedekte tonen.

En dat alles terwijl Yom in yoga lotushouding op de pianokruk zit, en beweegt op een manier die mijn leraar me altijd ten strengste verbood. Als je alleen voor traditionele klezmer kwam dan was dit wellicht te veel van het goede. Maar voor een ieder die openstaat voor meer, was dit een fenomenale ervaring die je meevoerde in een wervelwind van klanken en beheerste emoties. Yom was groots.

Yom
Yom

Het project is een vervolg op het prachtige Le Silence de l’Exode dat de trektocht van het Joodse volk door de woestijn verklankte. De nieuwe composities van YOM gaan over de zee als Eldorado, maar ook als levensgevaarlijke oversteekplaats. Daarbij liet Yom zich inspireren door actuele teksten over de vluchtelingencrisis.


Screenshots from Yom LIVE – Picnic in Tchernobyl
Persfoto Yom in lotushouding: ©lemonde.fr

Liknon

Benadering Bosch Requiem Liknon is niet traditioneel

Dodenmis omgezet naar een tranceachtig gebed tot Maria-icoon Panagia Myrtidiotissa

Zaterdag 2 november ging het Bosch Requiem Liknon in het Theater aan de Parade in premiere bij de opening van November Music 2019 Liknon (Grieks voor schommelwieg) is het werk van de Griekse Calliope Tsoupaki. Naast docente compositie aan het Conservatorium van Den Haag, is zij ook Componist des Vaderlands.

Liknon

Liknon
Processie requiem Liknon

Voorafgaand aan het requiem Liknon liep een verlichte processie over de Parade door Matzer Theaterproducties met Bossche koren, en op het podium gesproken tekst door Lot Vekemans.

Calliope Tsoupaki schreef Liknon voor het barokensemble PRJCT Amsterdam, geleid door Manoj Kamps, en twee zangers, countertenor Maarten Engeltjes en tenor Marcel Beekman. Tsoupaki liet zich inspireren door een oosters-orthodox icoon, in dit geval het Maria-icoon van Panagia Myrtidiotissa.

Deze diashow vereist JavaScript.

Met Liknon probeerde Tsoupaki enkele vrij baanbrekende dingen te doen. Zo is het niet een traditioneel requiem, maar meer een gebed van de stervende tot Maria, moeder Gods. De inmiddels bekende thema’s uit een Requiem wilde zij minder duidelijk in het stuk uitbeelden, ze verstopt houden zodat we niet echt zouden weten waar we zijn, wat een bijna tranceachtig gevoel zou moeten opleveren.

Griekse thema’s

Liknon
PRJCT Amsterdam o.l.v. Manoj Kamps

In Liknon waren traditioneel Griekse thema’s te horen. En op enkele plekken wisten de hobo en de harp mooie solo’s neer te zetten, terwijl de zangers hun best deden om hun thema’s met overtuiging neer te zetten. Dat leidde gedeeltelijk tot te grote theatraliteit. De keuze voor een ‘zink’, een voorloper van de trompet, voegde een speciale klankkleur toe.

De rol van de zware elektronische galm op de instrumenten was niet duidelijk. De thematiek van Liknon ontwikkelde zich niet echt en het stuk bleef zich vijf kwartier lang herhalen in trage variaties, totdat de over het orkest neerdalende lampen verkondigden dat het voorbij was.


Liknon van Calliope Tsoupaki door PRJCT Amsterdam o.l.v. Manoj Kamps
Fotografie: Angeline Swinkels

Op 9 januari 2020 wordt Liknon opgevoerd in het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam.

Mikawe Oziki

Duo Mikawe Oziki in Toonzaal bij Popronde Den Bosch

Psy elektronika waar de ouders niet van weglopen

In het kader van Popronde trad afgelopen vrijdag het duo Mikawe Oziki (Rik Bosmans en Tim van der Zanden) op in de foyer van de Toonzaal. En voor je het Japanse woordenboek induikt: nee, de woorden betekenen op zich niets. Mikawe Oziki is een statement van “dit is exotisch klinkende muziek met herkenbare elementen, die je niet helemaal kan plaatsen”.

Mikawe Oziki

Mikawe Oziki
Tim van der Zanden

Mikawe Oziki is een samenwerkingsproject van Tim van der Zanden, drums (oa: Monomentum Collective) en Rik Bosmans, sampler (oa: Another Now). Rik maakt mixen van elektronische wereldmuziek waarbij hij samples en inspiraties van moderne hip hop en bass music gebruikt. Tim slaat daar op een vrij klein drumstel (uitgebreid met een Roland pad) diverse ritmes bij.

Mikawe Oziki
Rik Bosmans

Samen willen ze opereren in dit ietwat ‘psy’ gebied, en wel op zo’n manier dat hun ouders niet direct zouden weglopen. Daarin willen ze als Mikawe Oziki een link tussen diverse genres vormen. Hun muziek heeft elementen van Mount Kimbie, Machinedrum en Petit Biscuit en heeft daarin ook een sterke eigen inbreng.

Aangename kennismaking met het genre

Het is een gezellige drukte in de foyer toen de samples beginnen waar Tim naadloos in meegaat. Opvallend is de dansbaarheid en de echte communicatie in ritmes en stemmingen tussen drum en samples. Tim’s Roland pad liet allerlei geluiden horen, variërend van bas die je alleen nog maar in je maag en voetzolen voelt tot interessante hoge tikken die door een bewegend filter een soort klankbeeld op zich vormen.

Mikawe Oziki
Dansbaar

De samples van Mikawe Oziki zijn zeer gevarieerd en gaan heen en weer tussen dubstep klanken, vocalen, en arabische wereldmuziek elementen. Toch blijft er altijd de muzikale en ritmische samenhang in het spel die je aan de hand neemt. Je hebt echt het gevoel dat je naar een kunstig samengevoegd geheel aan het luisteren bent. Muziek die je over je heen laat komen en die zeker voor de liefhebbers ook erg dansbaar is.

Al is er maar een enkeling die dat daadwerkelijk doet. Dat is niet heel vreemd omdat het klankbeeld mooi rijk en gevuld is, en op zich voldoende aandacht opeist. Voor iemand als ik die het genre minder goed kent, is het een aangename kennismaking. Vooral de Arabische klanken spreken me aan.

Verdere ontwikkeling Mikawe Oziki

Mikawe Oziki
Popronde Den Bosch Mikawe Oziki

In Popronde ben je als een beginnende groep, misschien op weg naar grotere naamsbekendheid. En daarin vallen een paar puntjes op die nog verder mogen worden bijgeschaafd.

Allereerst kan Mikawe Oziki nog werken aan de aankondiging van de nummers. Ze komen nu min of meer onaangekondigd wat uit de lucht vallen.  Ook de onderlinge samenhang van de nummers kan nog verder doordacht worden.

Verder raakt onderweg de batterij van de drumpad leeg, en die moet worden vervangen. Geen probleem natuurlijk, het publiek is vriendelijk en het is zo gebeurd. Al met al een zeer onderhoudend, dit optreden van Mikawe Oziki.


Foto’s: Ronald Rijken

FAQLab

FAQLab – elektronica geïntegreerd in allerlei kunstuitingen

Nieuwe ideeën uitwisselen en ambedo dans in Willem Twee Toonzaal

De FAQLab editie van 15 september waar ik in de middag bij was bood drie heel mooie programmaonderdelen. Allereerst is er de altijd hartelijke ontvangst in de Toonzaal waar de gelegenheid is om bij een prima kop koffie (of ander drinken) enthousiastelingen voor elektronische muziek te spreken. Je kan er nieuwe ideeÎn uitwisselen en op de hoogte blijven van ontwikkelingen.

FAQLab

FAQLab
Ellis van Veldhuizen

Verder biedt FAQLab een podium om laagdrempelig te experimenteren en kennis uit te wisselen. Ellis van Veldhuizen maakte daar samen met haar vader Rob van Veldhuizen dankbaar en met succes gebruik van. Ellis is een jonge danseres die graag de interactie tussen dans, lichaamsbeweging in de ruimte en klankspel wil onderzoeken. Haar vader had een set-up gebouwd van druk- en lichtsensoren die klanken aansturen in software synthesizers (voor de ingewijden: hij gebruikte VCV Rack).

Doel van deze eerste experimentele showing genaamd Ambedo was om de potentie van de verschillende disciplines beter in beeld te krijgen, zodat daarop verder kan worden gewerkt. Verder wilden Rob en Ellis zien hoe mensen reageren op deze combinatie en zoeken ze steun voor uitbreiding van de mogelijkheden tot een compleet interactief elektronica programma. Een echte primeur voor FAQLab.

Ambedo dans

FAQLab
Ambedo

De sensors lagen op de grond, en met zeer subtiele en sierlijke bewegingen zette Ellis een voet neer op een sensor op het gedreun van een diepe bastoon. Het ritme van het gedreun veranderde, was het nu een hartslag geworden? Beeldde het iets uit van de opwinding over het project die ze zelf voelde? Al snel leken we over te gaan naar een grote ruimte waar waterdruppels vielen en stroomden terwijl ze een andere sensor beroerde. Zo ontwikkelde zich een klank- en bewegingsspel dat steeds intensiever werd en speelser toen ook de lichtsensors erbij betrokken werden zodat een duidelijker verband ontstond tussen beweging en geluid.

Na een welverdiend applaus gaven Ellis en Rob toelichting op wat ze wilden bereiken en op de techniek erachter. Het was een experiment en vanuit compositie oogpunt (en vanuit de techniek) waren er zeker tal van opmerkingen op te maken. Niettemin verbond dit diverse disciplines, wat al te merken was aan de mensen die aanwezig waren die weinig kennis hadden van elektronische muziek, maar er volop van genoten. Ambedo heeft bij verdere uitwerking van dit idee dan ook de potentie om groepen dansers interactief een prachtig beweeg- en klankbeeld te laten maken wat op heel wat plaatsen kan worden uitgevoerd.

René Uijlenhoet in FAQLab
FAQLab
René Uijlenhoet – gast FAQLab 2019

FAQLab vervolgde met een interview met René Uijlenhoet. Hij is componist en als docent verbonden aan Codarts in Rotterdam. Hij heeft onder andere gestudeerd bij Ton Bruynèl, een zeer vroege pionier van elektronische muziek, die als eerste Nederlander een privé-studio had gebouwd, een unicum eind jaren 50. Voor de liefhebbers altijd weer mooi om een stuk geschiedenis verhaald te krijgen.

FAQLab
Interview met René Uijlenhoet

Verder liet René een stuk van Bruynèl (Coda voor K) horen. Enerzijds geweldig om te zien wat er met de juiste inzet zelfs zo lang geleden al mogelijk was met elektronica, maar ook om op te merken dat er intussen veel geëvolueerd is. RenÈ liet nog twee eigen werken horen (Red Junction en De Voorzienigheid).

FAQLab
FAQLab van Willem Twee Studio’s

Een vorige editie van FAQLab heb ik ooit geprobeerd om de geluiden die je in dit soort stukken kan horen te omschrijven. Dat ga ik nu niet proberen, de klankpaletten en de bewegingen in het geluid die je hoort zijn daar veel te rijk en complex voor. Je moet ze gewoon ervaren. Wat iedereen dan ook deed.
In een gesprek met René over de ontwikkeling van elektronische muziek kwamen we tot de conclusie dat, in plaats van een buitenissige noviteit, elektronische muziek zich heeft ontwikkeld tot een volwassen discipline, die als instrument geïntegreerd raakt in kunstuitingen.

Dubbelconcert in de Toonzaal, Duffhues en van Houdt

Beide artiesten verrassen met gewaagde muziek en beelden

Reinier van Houdt en Niels Duffhues staan garant voor een bijzondere muzikale avond. Dat voor Willem Twee concertzaal (Toonzaal) is gekozen als locatie, verhoogt alleen maar de ambiance.

Programma

Als je op zoek bent naar weer een andere stijl van muziek dan zit je dinsdag 14 mei goed in de Willem Twee Concertzaal (Toonzaal). Het programma bestaat uit twee delen: Voor de pauze toont Niels Duffhues zijn project Cineconcert. Na de pauze speelt Reinier van Houdt het werk Dead Beats van Alvin Curran voor piano.

Niels Duffhues

Reinier van Houdt
Niels Duffhues – foto: Sandra Leijtens

Niels is een Bossche muzikant en filmmaker die een flink aantal activiteiten op zijn naam heeft staan. Naast diverse bands (waaronder the Gathering) produceerde hij films,  verzorgde hij theater en tentoonstellingen en presenteerde hij een lange lijst albums.

Deze avond presenteert hij ‘Cineconcert’. Met op het grote scherm een serie films geprojecteerd speelt hij gitaar, allerlei electronica en Indiase harmonium. De films (in zwart-wit) hebben een hoog stream of consciousness gehalte. Varend op een boot zie je veel van de rivier, terwijl de gitaar mee kabbelt.

Deze diashow vereist JavaScript.

Op deze manier passeren allerlei taferelen de revue. Soms indringend, soms humoristisch (een stel koeien die je lang aankijken terwijl er op de achtergrond de geluiden klinken van Bingo was echt grappig). Het mooie van dit concert is de synchroniciteit tussen de live muziek en de filmbeelden waarin weinig lijkt te gebeuren, maar waar je toch door wordt meegesleept. De film en de thema’s die er in zitten, zijn met veel zorg opgenomen en vormen een compositie op zich. Een mooie ervaring om een keer op mee te drijven.

Reinier van Houdt

Reinier van Houdt
Reinier van Houdt

Eén van de leuke eigenschappen van de Toonzaal is de laagdrempeligheid. Na de inleiding (door Sietse van Erve) staat Reinier vanuit het publiek op en loopt naar het podium met de vleugel die voor hem klaarstaat. Reinier is een pianist met een indrukwekkende staat van dienst, naast conservatorium studies in Budapest en Den Haag, heeft hij een lange lijst aan premières op zijn naam staan. Hij gaf uitvoeringen in New York, Londen, Moskou, Tokyo, Egypte, Toronto en gaat u zo maar door.

Reinier van Houdt houdt zich bezig met vernieuwende muziek en in zijn vrije tijd vraagt hij zich af of de wereld wel of niet een gesloten logisch systeem is. Deze avond voert hij het werk van Alvin Curran uit, dat deze aan het componeren was toen het World Trade Center werd opgeblazen. Alvin woonde daar niet al te ver vandaan.

Reinier van Houdt
Werk van Alvin Curran

Het muziekstuk waagt zich aan zaken die eigenlijk niet mogen in de muziek. Onduidelijke ritmes, onverwachte stiltes die plotseling invallen. akkoordontwikkelingen die  vreemd aanvoelen. Dynamiek die van uiterst zacht naar kei- en keihard overgaat. En toch ontwaar je na enige tijd de grotere structuren die zich beginnen te ontwikkelen, de stiltes die een (overigens niet dansbaar) ritme verbergen.  Het moet een crime zijn geweest voor Reinier van Houdt om dit stuk te leren spelen juist omdat het zo vaak tegen de intuïtie ingaat.

Het hoort zo niet te zijn, maar dat is precies hoe het in het echte leven ook toegaat. Voor wie het stuk in alle rust wil na luisteren, het is op CD verschenen bij Moving Furniture Records, opgenomen in de Toonzaal door Kees van de Wiel.


Cover foto: Wim Voets
Foto’s: Sandra Leijtens Photography

FAQ Festival 2019 Félicia Atkinson en KATE NV

Over verdere uitwerkingen van composities en stukken vol belofte

Félicia Atkinson en KATE NV openen de tweede avond van het elektronisch muziekfestival FAQ 2019. Het is al weer de tiende keer dat het festival in Den Bosch wordt gehouden.

Félicia Atkinson

Félicia Atkinson Kate NV
Félicia Atkinson

De tweede avond van het FAQ festival trapt de Française Félicia Atkinson af. Geboren in Parijs in 1981 staat zij voor een meditatieve richting vol abstracte schoonheid die zij heeft opgedaan in heel wat reizen rond de wereld. Zij heeft de  l’Ecole Nationale Supérieure des Beaux-Arts de Paris met succes afgerond en studeerde ook antropologie en moderne dans. Reden genoeg om naar een voorstelling te komen, wat heel wat studenten van de Tilburgse muziekschool dan ook hadden gedaan.

Met weinig inleiding begint Félicia Atkinson meteen met de creatie van een lage drone met enige puls er in. Langzaam maar zeker bouwt dit eenvoudige thema op met toegevoegde tik en klopgeluiden waar langzaam meer en meer natuurlijk klinkende vogelgeluiden bij komen en klanken als van temple bells. De geluiden bouwen langzaam op en terwijl de zo geschapen klankmuur voort blijft duren, speelt Atkinson een eenvoudig thema op de piano die in een lang aangehouden akkoord eindigde. Dan pakt Félicia Atkinson weer de microfoon waar ze hypnotisch langzaam Franse tekst inspreekt. Dit is de opbouw naar wat een heel mooie en meeslepende compositie had kunnen zijn.

Maar op enig moment begint het te veel van het publiek te vergen, het piano thema wordt te vaak exact herhaald, de opbouw van het stuk gaat nergens heen, de half gezongen, half gesproken tekst is onverstaanbaar en na een half uur begint het publiek te schuifelen en hier en daar zelfs te praten. Het goede van het FAQ festival is dat er echt ruimte wordt geboden aan nieuwe experimenten en dat juich ik van harte toe. Ook als het betekent dat je hier en daar een componist moet laten ontdekken dat als je gezegd hebt wat je zeggen wilde dat het dan klaar is.

KATE NV

Félicia AtkinsonKate NV
Kate NV met Hans Kulk in Willem Twee studios

KATE NV is een project van de Russische Kate Shilonosova (geboren 1989 in Kazan, Tatarstan). Haar muziek laat zich moeilijk indelen, en is door diverse stromingen beïnvloed. Niet in het minst door Japanse muziek, wat merkbaar is in de klankkleuren die ze kiest en ritmes die ze slaat. Voor deze avond gebruikt KATE NV geluiden die in de studio zijn opgenomen benevens allerlei materialen die door kloppen diverse geluiden produceren, waaronder een miniatuur zingende zaag, en een stel inderhaast aangerukte bierglazen. Door deze ritmisch een voor een te spelen, te samplen en te loopen ontstaat een patroon aan geluiden.

Enige concentratie heeft KATE NV wel nodig, want in de ontstane ritmes blijft ze geluiden toevoegen. Het begint met iets wat levendig en fris klonk, met allerlei percussie geluiden die creatief worden samengevoegd. En de opbouw van geluiden is in het begin leuk om te horen. Toch mist er hier ook diepgang, het geheel is net niet ritmisch genoeg, er ontstaat geen echte puls, de geluiden klinken op den duur nogal bijeengeraapt.

Het gebrek aan compositie en gevoel van een geheel zijn maakt dat de muziek je uiteindelijk niet echt meevoert. Dat is jammer want de stukken van KATE NV hebben de belofte in zich om iets heel moois te kunnen worden.


Foto Félicia Athinson – screenshot video Adaptation Assez Facile
Foto’s KATE NV – screenshots video KATE NV at Willem Twee Studios