Hohe Messe Bach

Hohe Messe van Bach in de Catharinakerk

Orkest van de 18de Eeuw met dirigent Daniel Reuss en Cappella Amsterdam durven uitdaging aan

De Hohe Messe van Johan Sebastian Bach hoort bij de grootste werken in dit genre die er ooit geschreven zijn. Het is zijn laatste werk voor zijn dood, ongeveer een jaar later. De officiele naam van dit monumentale stuk is ‘Missa in h-moll’ (Mis in b-kleine terts BWV232). De uitvoering in de Catharinakerk in Den Bosch is in handen van dirigent Daniel Reuss met het Orkest van de 18de Eeuw en Cappella Amsterdam.

Hohe Messe

Hohe Messe Bach
Hohe Messe Bach

Er is heel wat te zeggen over de historie van hoe de Hohe Messe tot stand is gekomen en het is zeker de moeite waard dat op internet na te lezen. Voor mij is het stuk een culminatie van Bach zijn vele thematieken die in telkens nieuwe contexten over elkaar buitelen en verweven worden. Alsof de componist nog één keer wilde zeggen: ‘Dit is wat ik nou bedoeld heb’. En het werk van Bach in al die tijd is enorm uitgebreid en prachtig.

Hohe Messe
Orkest en koor – Catharinakerk

Ik ben zelf al lang blij als ik een van zijn orgelstukken, die Bach als oefening voor zijn twaalfjarige pupillen schreef, tot een redelijk goed einde breng. Stemmingen wisselen elkaar af, van ingetogen introvert naar zeer uitbundig en ronduit triomfantelijk. Tegenstellingen tussen koor en instrumenten (bv staccato tot gedragen) vervlechten tot een prachtig geheel. En mits goed uitgevoerd is het een overdonderend mooie compositie.

Deze diashow vereist JavaScript.

Uitvoering

Die uitvoering (uitdaging?) van de Hohe Messe gaat dirigent Daniel Reuss met het Orkest van de 18de Eeuw en de Cappella Amsterdam aan in de Catharinakerk. Deze koepelkerk ziet er van binnen prachtig uit, maar de hoge koepel zorgt voor een akoestiek met heel veel reflecties die snelle loopjes diffuus maken en die het uitzonderlijk lastig maken om als orkest echt helemaal samen te blijven.

Hohe Messe
Hohe Messe in de Catharinakerk
Margaret Urquhart
Margaret Urquhart

Daar wordt het orkest in het begin van de uitvoering door geplaagd. Gelukkig gaan ze elkaar gaandeweg steeds beter vinden, waardoor het zelfvertrouwen en daarmee het plezier in de uitvoering en de kwaliteit ervan duidelijk toenemen. Uiteindelijk ‘staat’ de uitvoering dan ook echt. En dat is mooi, heel erg mooi. Speciaal wil ik de bassiste Margaret Urquhart noemen, met haar perfect uitgevoerde strijktechniek en enorm veel aandacht voor detail en strakke loopjes zet ze een solide basis neer voor de rest van het orkest.

De Hohe Messe begint met de wat plotselinge inzet van het Kyrie Eleison. Reuss maakt geen show door in het begin veel contact met het publiek te leggen, maar komt op en begint. De blazers komen niet goed uit de verf, omdat het koor ze overstemt en het orkest heeft moeite met bij elkaar blijven. Toch ontstaat er na enige tijd een mooie beweging in de dynamiek, en de inzet van de trompetten bij het Et in Terra Pax is prachtig.

Vanaf dan wordt het alleen maar mooier, Reuss is zichtbaar minder gespannen, begint losser en uitbundiger te bewegen. Mooie samenklanken tussen stemmen en koper worden afgewisseld met de prachtige hobo d’amore. De hoorn die de bas begeleidt op het Quoniam tu solus sanctus klinkt voorzichtig, maar is voor een instrument van dit soort wel acceptabel zuiver. Dat geldt ook voor de trompetten die op de meer juichende stukken een prachtig koperwerk accent toevoegen.

Deze diashow vereist JavaScript.

Vermeldenswaard is het mooi uitgevoerde Benedictus, waar de tenor ondersteund wordt door subtiel samenspel van traverso, orgel en cello. En zo komen we aan bij het Dona nobis Pacem, een verzuchting van alle tijden die nu weer extra van belang lijkt te zijn. Aan het eind klinkt enthousiast applaus van het publiek, en dat is ook verdiend na een concert dat niet zonder zijn worstelingen is verlopen.


 

Hawar Tawfiq

Bosch Requiem van componist Hawar Tawfiq

Een traditie maakt zich opnieuw waar in een troostrijk werk dat de dood in een nieuw perspectief plaatst

De jonge Iraaks-Nederlandse componist Hawar Tawfiq draagt zorg voor het Bosch Requiem 2021, een dodenmis dat sinds 2017 de opening betekent van het November Music festival. Kate Moore, Calliope Tsoupaki en Seung-Won Oh gingen hem voor. In 2020 ging November Music niet door vanwege de lockdown. De uitvoering van de hand van Hawar Tawfiq draagt de prachtige titel Requiem des Fleurs et des Nuages en is gemaakt voor bariton en symfonieorkest.

Hawar Tawfiq – Bosch Requiem
Hawar Tawfiq
Hawar Tawfiq

Vrijdag 5 november trapt traditiegetrouw het klassieke gedeelte van November Music weer met het Bosch Requiem af. Deze keer in het Jheronimus Bosch Art Center.
Hawar Tawfiq maakte vanuit zijn Koerdische afkomst en levenservaring een stuk dat de requiem traditie achter zich liet. Het beschouwt het leven in al zijn onverwachte verdrietige en soms mooie aspecten uitgevoerd als klassiek werk.

Dit maakt dat de klanken vertrouwd zijn, en toch maken ze een nieuw geheel met wendingen die je wel even overeind doen zitten. Dit komt vooral tot uiting in het originele slagwerk en de thematieken die elkaar beantwoorden, maar net geen volledige melodieën zijn. Daardoor neemt het stuk je mee in de emotie die op elk moment tot uiting komt. Misschien wel meegenomen in de wind, zoals de Koerdische dichter Bachtyar Ali wiens tekst gezongen wordt al zei over de dood: “die ons de gelegenheid geeft om bloem te zijn, om wolk te zijn, om water te zijn”.

Een troostrijk werk van Hawar Tawfiq , wat de dood in een nieuw perspectief weet te plaatsen, en daar is het dan ook een requiem voor.

Fiumara & Saariaho
Hawar Tawfiq
Anthony Fiumara

Maar we zijn niet zomaar bij dit stuk aangeland, want vanwege de lengte zitten er composities vooraf van Anthony Fiumara en Kaija Saariaho. Het stuk van Fiumara ontspint zich in alle rust en bevat niet veel melodie, maar schetst een zich ontwikkelend klankbeeld, wat je eigenlijk meer van ambient music en synthesizers zou verwachten. De philharmonie zuidnederland bewijst echter overtuigend dat een dergelijk werk ook met akoestische instrumenten prachtig kan worden uitgevoerd.

Saariaho heeft waarschijnlijk iets dergelijks in gedachten met haar stuk, maar het is het nèt niet. Er gebeurt te weinig om interessant te worden en er zit te weinig in aan zich ontwikkelende thematieken waaraan je als luisteraar nog enige houvast kan hebben.

Intermezzo

De twee blokken muziek worden gescheiden door een aandoenlijke film over muziekles in een basisschool. De kinderen mogen zich uitleven in het samen musiceren en krijgen gedurende een week begeleiding. In vogelvlucht wordt getoond hoe een enorme chaos in het begin zich ontwikkelt tot een muzikale verhaallijn met structuur. Het plezier op al die snoetjes over het samen iets tot stand brengen zal me nog lang bijblijven. En het onderschrijft het enorm grote en helaas zwaar onderschatte belang van dit soort lessen.

philharmonie zuidnederland
Hawar Tawfiq dankt philharmonie zuidnederland
November Music

De drive van Bert Palinckx van November Music

Door kenners gedreven festival gaat uit van de inbreng en wensen van muzikanten

In een interview met Bert Palinckx bespreken we zijn drive voor dit festival, geschiedenis en de toekomstplannen.

Muziekplatform KLANKGAT is een rubriek gestart waar we Bossche bands, artiesten en festivalorganisatoren interviewen over het afgelopen jaar. Hoe de corona crisis het beleid en de muziek heeft beïnvloed, wat de eigenlijke plannen waren, hoe musici en organisatoren terug- en vooruitkijken. Een terugblik naar een moeilijk 2020 en een vooruitzicht naar een onzeker 2021.

Inleiding
Bert Palinckx
November Music 2019 – ©Wim Roelsma

Het November Music Festival  is nog lang niet zo bekend als dat het verdient te zijn. “Ik hoop van harte dat we van 5 t/m 14 Nov 2021 de kans gaan krijgen om dit weer in real life mee te maken,” zegt Bert Palinckx De eerste editie van dit festival was al in 1993 toen een groep mensen (op initiatief van de gemeente Den Bosch) een festival ging organiseren dat uitging van de vrijheid van muzikanten om te experimenteren en zo iets mooi te maken. Het gevolg was een enorme creativiteit over de jaren waarin vele mooie stukken zijn gemaakt. Het Bosch Requiem wat elk jaar in opdracht wordt gecomponeerd is hier al langzamerhand een traditie geworden.

Maar het gaat niet alleen om ‘klassieke muziek’. Er wordt geëxperimenteerd met jazz, volksmuziek, en invloeden van elektronica. De artistieke leiding is sinds 1999 in handen van Bert Palinckx. Met een kleine groep medewerkers en heel wat ZZPers (op het hoogtepunt zo’n 100 man) worden in 10 dagen maar liefst zo’n 90 concerten gegeven. Vernieuwend, experimenteel en bol staand van de zeer mooie composities en meeslepende ideeën (lees enkele van mijn concert recensies er op na).

Interview met Bert Palinckx
Bert Palinckx
Bert Palinckx

Bert Palinckx is afgestudeerd aan de Technische Universiteit Eindhoven (TUE) in bouwkunde (planologie). Een vergelijking met Xenakis lag wat mij betreft voor de hand, maar Bert ziet dat anders: “Ik ben opgegroeid in Tilburg, waar ik als jongen al kennis maakte met jazz en de vele muziek die in Tilburg makkelijk toegankelijk was. Ik had dan ook al snel een bandrecorder waarmee ik allerlei opnames maakte. En door mijn belangstelling voor de contrabas kwam ik in een band terecht (met mijn broer) waarmee we al snel door heel Nederland rondtrokken met wel 40 à 50 concerten per jaar. Dus ik heb mezelf eigenlijk altijd al als muzikant gezien.”
Door de samenwerking en zijn naamsbekendheid begon hij al snel van alles te organiseren (b.v. de Paradox in Tilburg). En zo kon het gebeuren dat Henri Broeren hem vroeg om de leiding van het festival op zich te nemen. Samen met Theo van Dooremalen (zakelijke leiding) volgden jaren van groei, aanpassing aan de omstandigheden en veel, heel veel, prachtige muziek en opzienbarende concerten.

Succes van het festival

“Belangrijk en uniek voor het festival is dat het uitgaat van de inbreng en wensen van muzikanten. In vrijheid kunnen ze van alles maken, grens overstijgend. En dat leidt tot geweldig mooie en vernieuwende stukken. We hebben soms het verwijt gehad dat het wel voor een erg select publiek was, en we hebben dan ook meer toegankelijke muziek geprogrammeerd. Zo zat de zaal vol toen Louis Andriessen (Anaïs Nin) werd uitgevoerd. Ook John Zorn trok de aandacht. Maar wellicht zijn wij als Brabanders wel te bescheiden in de reclame die we voor het festival maken. Al is het ook een kwestie van bereikbaarheid, budget en dergelijke.”

Toekomst
Éliane Radigue
Éliane Radigue – ©Wikipedia Commons

“Natuurlijk hakte corona er in. Maar we moeten daar ook niet te moeilijk over doen. In een situatie van overmacht (twee dagen voor het festival in 2020 ging Nederland op slot, red) was er veel begrip bij alle deelnemers en betrokkenen. Hotels en cateraars waren heel coulant. In mijn eigen hoofd heeft het festival wel doorgang gevonden. Maar veel dingen die voor 2020 stonden geprogrammeerd hopen we dit jaar in november wel uit te kunnen voeren. Misschien met een kleiner publiek, en met de noodzaak om te streamen. Dus we gaan door met de artiesten en nemen ook het FAQ festival (gericht op elektronische muziek van 4 tot 6 November, red) onder onze vleugels. En daar misschien een nieuwtje dat er muziek van Éliane Radigue uitgevoerd gaat worden.

Conclusie

We hebben in Den Bosch veel mooie muziek in het vooruitzicht, gedreven door kenners die unieke componisten weten te strikken. Verder kan ik het belang van vroege brede kennismaking met cultuur niet voldoende onderstrepen, aldus artistiek directeur Bert Palinckx.

 

Liseth met haar favoriete instrument

Interview met singer songwriter Liseth Horsten

Hoe overleeft zij de corona tijd en de zoektocht naar andere manieren om muziek de wereld in te brengen

In de rubriek over wat artiesten doen nu corona huishoudt een gesprek met Liseth Horsten, singer songwriter en begeleidster van muziek voor begrafenissen.

Interview met Liseth Horsten

KLANKGAT: Wat deed je voor Corona uitbrak?

Sinds 2007 ben ik als zzp-er werkzaam als uitvoerend en docerend musicus:
Uitvoerend: eigen singer-songwriter repertoire (het liefdewerk), en commercieel (het werk): o.a. huwelijken, recepties en uitvaarten. Sinds najaar van 2019 alleen nog uitvaarten.
Docerend: lespraktijk thuis. In het verleden ook muzikale workshops op locatie gedaan (teamuitjes e.d.) en lesgegeven op enkele regionale muziekscholen.
Daarnaast speel ik zang en slaggitaar in een jaarlijks lokaal Neil Young tribute project (dat is meer hobbymatig), en ik was (ben) sinds twee jaar vrijwilliger bij een van de mooiste poppodia in het land: 013

Liseth Horsten
Liseth Horsten

Hoe heeft Corona jou in je werk en leven beïnvloed?

In eerste instantie veranderde er weinig omdat ik gewend ben voornamelijk vanuit mijn eigen huis te werken. Mijn manier van werken was ineens ‘normaal’ geworden (ze lacht even).
In die zin was het geen grote overgang en genoot ik aanvankelijk van de rustige sfeer die er over het hele land leek te hangen. Ik kan goed alleen zijn, hoewel ik natuurlijk net als iedereen bepaalde aspecten van het (sociale) leven dat is weggevallen, wel mis.

Het lesgeven gaat hier door: in het voorjaar ben ik begonnen met lessen via Skype aan te bieden. De ene leerling wilde dat wel en de andere niet en in sommige gevallen was het ook niet mogelijk, en in die periode is er dan ook een aantal leerlingen afgehaakt. Ik ben destijds ook begonnen met een leerlingen-nieuwsbrief met leuke weetjes en links, om iedereen erbij te blijven betrekken (dat is dus maar ten dele gelukt).

Toen er weer 1-op-1 lesgegeven mocht worden, zijn er wel weer een paar nieuwe leerlingen bij gekomen, en ook nu ga ik door met 1-op-1 lessen (mits klachtenvrij en op iets meer afstand en luchten tussendoor)  en de mógelijkheid om te Skypen als er wél mogelijk besmettingskans is.

Ik ben me ervan bewust dat ik risico loop als 50+ en zzp-er omdat ik in mijn eigen woonkamer lesgeef. Maar de lessen zijn mijn enige ‘enigszins-vaste’ inkomsten, dus ik wil daar niet mee stoppen.
Als het risico groter wordt door meer besmettingen, weet ik nog niet wat ik ga doen: als ik weer alleen online ga lesgeven, zullen er misschien weer leerlingen gaan afhaken. Maar als zzp-er moet ik wél extra op mijn gezondheid letten.

Liseth Horsten
Liseth denkt na over een song – Foto: © Izaak P Slagt

Het musiceren op uitvaarten gaat ook door, de regels voor uitvaarten zijn gelukkig wat soepeler (qua aantallen bezoekers), waardoor het prima mogelijk is: in het voorjaar en zomer waren er o.a. ceremonies in de open lucht.
Het is heel mooi en dankbaar werk maar het nadeel ervan is dat je het pas drie dagen vooraf weet (knipoogt, als redactie stel ik me voor dat dat drie hectische dagen kunnen zijn).

013
Wat leuk is aan 013 (poppodium in Tilburg, red.) waar ik vrijwilliger ben (naast het niet-leuke dat het nu dicht is), is dat ze hun best doen om alle vrijwilligers en medewerkers bij het podium te blijven betrekken,
Onder andere door online medewerkersvergaderingen inclusief popquiz.
En sowieso is het leven meer online geworden. Het fijne is dat je makkelijk contact kunt houden. Het vervelende is dat ik nóg meer achter het scherm zit dan ik al deed, met wat fysieke klachten van dien.
En dat het realiseren hoe afhankelijk ik ben van internet, en dat dit waarschijnlijk meer en meer het geval gaat zijn in de toekomst, me er niet blijer op maakt.

Als tegenhanger hiervan ben ik weer wat creatieve hobby’s gaan oppikken, bijvoorbeeld houten ukelele standaards maken en beschilderen. Mijn achtergrond en eerdere opleiding ligt op het beeldende vlak, waaronder tekenen en schilderen. Van tijd tot tijd heb ik een periode waarin deze behoefte aan ‘analoge’ creatieve of ambachtelijke ontspanning weer naar boven komt, en dat was in het afgelopen jaar zeker weer het geval.

Liseth Horsten
013

Wat ik moeilijk vond en vínd, is dat ik geen idee heb hoe mijn toekomst als muzikant van eigen repertoire eruit gaat zien, en sowieso het hele uitvoerende muzikantschap: kunnen we straks nog op de oude manier optreden, zijn er straks nog kleine podia voor onbekende muzikanten? En is er nog budget? Want zo niet dan houdt het voor mij op, ik wil op z’n minst mijn muzikanten, ook profs, kunnen betalen. Ik kan wel weer solo gaan spelen, maar als dat de enige mogelijke vorm is vind ik dat niet leuk.

Maar we zullen misschien andere manieren moeten zoeken om hier invulling aan te geven als optreden in band vorm geen haalbare optie meer blijkt te zijn. Dat zou ik wel een enorm gemis vinden, want het samen spelen met andere goeie muzikanten brengt juist de magie en de spanning die je zoekt in de muziek. Naast het sociale aspect natuurlijk, ook niet onbelangrijk.

En we zullen andere manieren moeten zoeken om onze muziek de wereld in te brengen: het is nu sowieso voor iedereen in deze business harder werken voor (nog) minder geld, en dat maakt me soms wel moedeloos: ga ik dit nog doen tot aan m’n pensioen? Ik geloof niet dat ik daar zin in heb.

Liseth Horsten
Het leven is niet zo zwart wit – Foto: © Izaak P Slagt

 

Heb je speciale dingen gedaan om met deze omstandigheden om te gaan? Welke? En hoe werkt dat?

Zoals al gezegd: muzieklessen via Skype gaan geven. Hiervoor heb ik een goeie webcam aangeschaft en gáán: al doende leert men.
Andere dingen om ermee om te gaan liggen meer op het persoonlijke vlak, zoals. de sociale contacten. En iemand hebben om af en toe mee te sparren over zowel persoonlijke dingen als werk gerelateerde zaken. Dat is sowiesó belangrijk, maar zeker nu en zeker als single.

Zijn er nog dingen die je andere artiesten mee zou willen geven?

  • Onderhoud je netwerk van collega’s, want je hebt elkaar nodig. Om input te vragen over praktische zaken, of om te sparren over de dingen waar je mee worstelt. En wees ook niet bang om hulp te vrágen want iederéén worstelt.
  • Blijf creatief bezig, op welke manier dan ook. Zoek naar dingen, en mensen, die je creatieve brein prikkelen.
  • Zorg voor een Plan B, en C, voor de financieel mindere tijden. Je bent geen slechte ondernemer als je in mindere tijden even kiest voor een parttime baan erbij, bijvoorbeeld.
  • Blijf in beweging, go with the flow, heb vertrouwen.
    En dit zeg ik ook allemaal tegen mezelf !

De corona crises heeft mijn muziek op zich trouwens niet beinvloed.

Wat waren je eigenlijke plannen?

Liseth Horsten
nieuwe EP

‘Het’ plan van 2020 was om in het voorjaar een nieuwe EP op te nemen met mijn band. Bij de eerste corona golf hebben we de repetities voor de zekerheid uitgesteld (de bandleden hebben gezinnen met kinderen) en tegen de zomer planden we weer een repetitie. Maar ook hadden we allemaal andere prioriteiten omdat een gedeelte van het werk wegviel en er dus e.e.a. geregeld moest worden. Uiteindelijk hadden we opnames gepland in december, maar toen kwam er weer een lockdown waarbij ook de studio van de drummer, waar we zouden gaan opnemen, dicht moest. Maar we komen telkens een stapje verder, dus die EP komt er hoe dan ook!

Wat die EP betreft: we hebben nu een studiodatum in februari en ik ga ervan uit dat het gewoon doorgaat. Mocht dat onverhoopt toch weer niet lukken dan verzin ik een andere vorm: we willen graag een band-EP die gedeeltelijk gezamenlijk ingespeeld wordt, voor het live-gevoel, en die gaat er ook zeker komen, maar ik heb wel een plan B in m’n hoofd.

Wat de andere werkzaamheden betreft heb ik geen idee wat me te wachten staat in het komende jaar… Ik houd er rekening mee dat het nog even gaat duren voordat er weer opgetreden kan worden.
Of de culturele sector zich volledig herstelt op korte termijn weet ik ook niet, ik denk het niet. Ik laat het dus maar op me af komen…

Net als in het afgelopen jaar verwacht ik geen grote financiële problemen (gelukkig had ik een buffertje, leef zuinig en woon goedkoop, dat is mijn geluk) en ik zou het ook geen probleem vinden om een parttime baantje te zoeken als de nood aan de vrouw komt: ik heb voor hetere vuren gestaan dus heb er vertrouwen in dat ik ’t wel overleef. Ik zal wel extra aandacht moeten geven aan promotie van mijn verschillende projecten: zowel het eigen repertoire als de uitvaartmuziek en de muzieklessen. En wie weet kan ik nog een nieuw project verzinnen dat wat geld in het laatje kan brengen.

Ik ben in ieder geval blij dat ik mijn ei kwijt kan in andere creatieve uitingen, en ik sluit niet uit dat ik nog wat meer die richting in ga. Het zou mooi zijn om het te kunnen combineren met muziek.

Ik denk dat júist in het afgelopen jaar gebleken is hoe belangrijk muziek en kunst is voor het welzijn van mensen. Dus dat gaat niet verdwijnen. Ik hoop dan ook dat het een belangrijkere plaats gaat innemen in de maatschappij. Creatieve denkers en makers, en alle vormen van kunstzinnige uitingen, hebben we in deze tijd heel hard nodig denk ik.

 


Met dank aan Liseth Horsten

Foto’s en coverfoto: © Izaak P Slagt

Impressie gesprek Hans en Kiete

Toonzaal presentatie studenten elektronische muziek zeer aangenaam

Klassiek en elektronisch gaan prima samen

De Fontys opleiding ‘Academy of Music and Performing Arts’ in Tilburg geeft studenten klassieke muziek compositie de mogelijkheid om kennis te maken met elektronische muziek.
Zij doen dit in samenwerking met de Willem Twee Toonzaal in Den Bosch, waar een  uitgebreide verzameling synthesizers en aanverwanten staat (en begeleiding kan je krijgen in de Willem Twee studio’s.

publiek w2studios xpo elektronica
presentatie elektronica studenten

Opleiding elektronische muziek

Dit is kenmerkend voor een nieuwe trend in klassieke muziek; Waar ‘klassiek’ en ‘elektronisch’ voorheen duidelijk gescheiden waren ontstaat er nu belangstelling om elementen uit die twee werelden te combineren. In het kader van deze opleiding konden vijf studenten (eerste en tweedejaars) een gerichte cursus volgen onder begeleiding van de Toonzaal. En deze avond konden zij hun werk presenteren aan hun docenten (Kees vd Bergh en Anthony Fiumara) en andere belangstellenden. Dit gebeurde door hun composities, die ze vooraf hadden opgenomen en bewerkt, af te spelen over twee speakers.

presentatie elektronica studenten
Toonzaal

Het blijft in deze tijden een vreemd gevoel om een concertzaal binnen te stappen, maar de gemoedelijke hartelijkheid die er altijd in de Toonzaal heerst, maakte het makkelijk om daaroverheen te komen. De iets andere opstelling wegens corona verstoorde dat niet.

Enrico Ferri, Rivers
Enrico
Enrico Ferri

Na een korte en humoristische inleiding door Hans Kulk was het de beurt aan Enrico Ferri om zijn stuk ‘Rivers’ te laten horen.
Voor hem is de relatie tussen poëzie en muziek belangrijk, en hij probeerde de verbondenheid tussen onderdelen van de natuur en onze emoties uit te drukken.
Inzettend met een ambience van voorbijglijdende geluiden creëerde hij een spel van gestreken glas-achtige geluiden en voorbijrazende gestreken ijzer geluiden, waarop de dichter zijn gedicht (in het Italiaans) voorlas.
De glas-achtige geluiden transformeerden naar zware geslagen staven, en er was een voortdurende beweging in de muziek die de stem in zich op bleef nemen.
Een erg mooi stuk om naar te luisteren en een welverdiend applaus volgde.

 

Kiete vd Laan, Rituals for Electronics
Kiete vd Laan
Kiete vd Laan

Als enige Nederlandse studente bracht Kiete deze Rituals ten gehore. Op een bijna tanpura-achtige drone bracht ze diverse percussie en rainstick geïnspireerde geluiden tot leven. Hierin zat niet een heel duidelijk ritme, maar omdat het geheel over langere tijd geloopt werd was het ook niet geheel zonder. Verder wist ze dit te combineren met bijna dierlijke kreten die tot een mooi organisch geheel waren samengevoegd. Mooi was het gebruik van bewerkte akoestische instrumenten (accordeon) die daardoor heel anders gingen klinken dan we gewend zijn.
Verder had ze diverse geluiden die met de apparatuur van de Toonzaal waren opgewekt samengevoegd tot een nieuwe layer van geluiden, bijgenaamd ‘ Angel choir’.
Ook hier een stevig applaus, het was een stuk dat je ook echt wel meevoerde de groene jungle in.

Amin Ebrahimi, Seven rainy cities
Amin Ebrahimi
Amin Ebrahimi

Het stuk zette in met allerlei glas achtige percussie geluidjes  die in een ritme alsof de wind er doorheen blies klonken. Dit werd begeleid door ruis achtige klanken, en galmende stemmen.
Rustig begonnen evolueerde het werk naar steeds meer opwinding. Om uiteindelijk weer weg te sterven. Of nee wacht, plots kwam het geluid weer op.
En zo was het net of je door de hoofdstukken van een boek heen bladerde, met telkens een kleine variatie op de thematiek. Zoals Amin aangaf was hij overweldigd door alle klanken die de studio kon opwekken en was het zijn belangrijkste visie om net als in een beeld, het overtollige weg te hakken.
Applaus? Natuurlijk was er applaus.

An’an Liu, Water

Wegens corona moest An’an in China blijven, maar toch heeft ze zoveel mogelijk van de cursus on-line gevolgd. Thuis heeft ze software gebruikt om een stuk te maken waarin ze water uitbeeldt.
Zoals water allerlei kanten uitvloeit zo vloeien de fluit geluiden en bijna orgel klanken met ruis alle kanten uit in haar aantrekkelijke stuk. Daarbij begon ze met geïnverteerde klanken die als het ware een raadsel vormden totdat de niet geïnverteerde klanken klonken en de langzaam groeiende verbazing oplosten. Ook weer een origineel stuk waarvan ik hoop dat ze op afstand het applaus kon horen.

Vlad Chlek, the isolator
Vlad Chlek
Vlad Chlek

Het was Vlad’s bedoeling om uit te beelden hoe iemand middels een geluidsisolator helemaal in zijn eigen wereld kan opgaan. Onder begeleiding van video beelden met een Russisch gedicht liet hij een steeds wisselend klankbeeld met vogelgefluit horen en bewerkte stemmen. Op een goed moment werd alles behoorlijk mechanisch en klonken er toch wat angstaanjagende geluiden.
Ook hier verdiend applaus.

 

Impressie

Na nog enkele belangstellende vragen en positieve kritiek uit de zaal werd het officiele gedeelte van de avond afgesloten, en wegens corona ontbrak de traditionele gezellige nazit.
Zelf was ik behoorlijk onder de indruk van wat deze studenten na een korte tijd in de studio al konden. Hoewel het compositiegewijs nog niet helemaal boven alle kritiek verheven was, was het bij allemaal een zeer aangename en meeslepende geluidservaring. Ik hoop dan ook van harte dat deze  componisten verder groeien in dit genre.

Foto’s: Erwin Engelsma, en ‘uitgelicht’  foto: Anthony Fiumara

Socks;SportsSocks

People Get Around van Socks;SportsSocks

Kersverse en hardwerkende Indie-ambient-punk band brengt zowel tweede single als nieuwe videoclip uit

De release van de tweede single ‘People Get Around’ van Socks;SportsSocks kwam 5 juni uit samen met een gloednieuwe videoclip. Socks;SportsSocks is een kersverse zeskoppige Indie-ambient-punk band uit Rotterdam. De band werkt nu hard aan hun eerste EP ‘People singing about people’ die later dit jaar uitkomt. People get around beschrijft het burgerlijke bestaan als een onvermijdelijke ziekte. De band neemt die burgerlijkheid behoorlijk op de korrel.

Socks;SportsSocks

Socks;SportsSocks
Djurre van Dijck

Socks;SportsSocks is een nieuwe band uit Rotterdam. Wat heeft KLANKGAT in godsnaam met een Rotterdamse band, vraag je je af? Niets, ware het niet dat één van de bandleden Djurre van Dijck heet, zanger/frontman van de Bossche band Clint Eastbird. KLANKGAT had Djurre al een tijdje niet meer in beeld, nadat Clint Eastbird was opgeheven. En nu dan zelfs de tweede single mét videoclip. Rotjeknor, het kan verkeren.

People Get Around – single/clip

People Get Around
People Get Around met Alison Jutta

Op de clip verschijnt een nogal hybride personage, het blonde haar in een knot opgestoken. Het blijkt Alison Jutta te zijn. Eerst verschijnt de naam van de band Socks;SporteSocks en dan de titel van het nummer waar het allemaal om draait. De camera staat bijna de hele clip door op één standpunt, beetje op ooghoogte van Alison die rek- en strekoefeningen doet op het ritme van het nummer. De lyrics verschijnen onder in beeld, zodat je bij een derde keer afspelen, voluit mee kan zingen. De melodie ligt makkelijk in het gehoor en het ritme is basic. Je kan er echt een workout mee doen. Sterker nog: het is een workout song!

Socks;SportsSocks
Socks;SportsSocks – People Get Around

De beklemming en het lot van het burgerlijk bestaan lijken onafwendbaar. Voor iedereen. Behalve voor de zanger van Socks;SportsSocks die zichzelf als een soort redder ziet. ‘I was always the social one. You guys live on a different moon. I will wait for you.’ Ooit komen de anderen tot inkeer, suggereert-ie. Kortom, er gloort hoop. People Get Around zal het straks – in real live –  uitstekend doen. Een heuse meezinger.

De band werkte de single op afstand van elkaar af, zoals dat in deze tijden van corona het nieuwe normaal is geworden. De eerste single Afterparty leidde ertoe dat Socks;SportSocks in de selectie van Popronde 2020 werd opgenomen. Of de band tijdens Popronde ook in Den Bosch optreedt, is nog niet bekend.


Screenshot People get Around – Socks;SportsSocks (Viddy Clippy)
Foto’s: Facebook Socks;SportsSocks

Loose Sand

Loose Sand is een rustig nummer maar schijn bedriegt

Onderhuidse spanningen van Camilla Blue door verlatingsangsten, teveel informatie en constante stralingen

De nieuwe single Loose Sand van Camilla Blue eindigt met de frase ‘Living in a world made out of loose sand’.  Het is een wat zorgelijk eind, de inzicht dat je leeft op een planeet die op los zand is gebouwd.

Loose Sand – Camilla Blue

Loose Sand
Loose Sand videoclip

Enige dagen geleden kondigde KLANKGAT de nieuwe single Loose Sand van Joyce Deijnen, artiestennaam Camilla Blue, al aan. Vandaag, vrijdag 17 april, is het zover. Het nummer ontsproot aan het creatieve brein van de artieste tijdens een enorme paniekaanval op het strand van Bordeaux. Volgens Deijnen gaat het over verlatingsangst en dingen vast willen houden. Zand is hiervoor niet het meest geschikte materiaal.

Loose Sand
Camilla Blue

Echter, een rasartieste als Joyce Deijnen grijpt op zo’n moment van diepe stress haar kans om dit gevoel om te zetten in een mooi liedje. Want mooi is het, dit nummer wat toch enigszins anders klinkt dan haar vorige werk op het album Blue. Loose Sand is rustig, lief en ligt heel goed in het gehoor. De begeleiding verdient ook een enorm compliment. De slide gitaar klinkt weergaloos mooi en geeft een goed beeld van de stemming die eraan ten grondslag lag.

Omdat Joyce in mijn ogen altijd iets aandoenlijks en chaotisch over zich heeft ben ik in de tekst gedoken. En het klopt. Ze is bang voor structuur, noemt zich een “human trampoline”, heeft last van actuele zaken als teveel informatie en teveel straling. Maar omdat bij Joyce niet altijd alles over rozen gaat, is het juist daardoor een hele mooi single geworden met een prima tekst en uitstekend vertolkt. Waar leven in een wereld, gemaakt van los zand, al niet toe leidt…Loose Sand, misschien?


Camilla Blue is één van de geselecteerde toptalenten van Music Hub Brabant. Ze is doorgedrongen tot de halve finale van de Grote Prijs van Nederland, die vanwege de corona crisis is uitgesteld. In het najaar hervat ze de band tour met liveoptredens.

Foto: Wies Luijtelaar
Screenshots videoclip  Camilla Blue – Loose Sand | Official Music Video

Ottla

Meesterlijk Ottla bij Verkadefabriek Rauwkost 2020

De grenzen van de jazz opgezocht met invloeden van Sun Ra en Al DiMeola

Ottla is een project van de Belgische gitarist Bert Dockx. De band is vernoemd naar een geliefd zusje van de schrijver Franz Kafka, Ottilie, zij kwam in 1943 in Auschwitz aan haar voortijdige einde.

Ottla
Bert Dockx – Ottla

Samen met twee drummers, electronica, twee saxen en een contrabas zoekt hij grenzen van de jazz op. Hierin zijn duidelijke invloeden van Sun Ra te horen, maar bij tijd en wijle ook vlaagjes Al DiMeola, Chick Corea en Return to Forever.

Ottla meesterschap

Voor een publiek van rond de dertig man zet de contrabas meteen de stemming met een stevige baslijn op een ietwat scherp klinkende toonkleur. De twee drums die polyritmisch tegen elkaar ingaan zijn strak en voeren je meteen mee in een stevige ritmische complexiteit.

Deze diashow vereist JavaScript.

Met de gitaarinzet die je melodisch een verhaal lijkt te vertellen, begeleid door de saxen ontstaat er een steeds woester geheel, totdat in de gitaar door de vele geluidseffecten geen echte melodie meer te horen is. Een wilde geluidsmuur stuwt de band minutenlang voort. totdat het geheel elkaar weer terugvindt in de eerdere harmonieën. Meeslepend was het. En alle spelers lieten een fiks stuk muzikaal en instrument technisch meesterschap zien.

Muur van geluid

Ottla
Muur van geluid – Rauwkost

Het volgende stuk (na een stevig applaus) heeft een zwaardere electronica component die hoge ijle klanken produceert terwijl de drums met zachte stokken een muur van geluid in het laag produceert. Een zachte gitaarklank wordt door de saxen overgenomen, die vervolgens allerlei vogelgeroepachtige geluiden produceert. Dit allemaal bovenop een synth drone die de nodige achtergrond geeft.

Ottla
Ottla in de Verkadefabriek

Zo komt nog een aantal stukken de revue gepasseerd, veel klankeffecten, afwisseling tussen harmonie (met soms hoogst originele akkoorden) en schijnbare chaos, die heel knap weer oplost naar een eerder gespeelde thematiek. Dit alles met een indrukwekkende meesterschap van de Ottla bandledengebracht.

Twee stukken waren geen eigen werk, maar een vertolking van Thelonius Monk, en Sun Ra. Voor de liefhebbers van de wat meer experimentele jazz een geweldige show.


Fotografie: Wies Luijtelaar en Monique Nuijten

Amsterdam Klezmer Band en Andalusisch orkest doorbreken grenzen

Maghreb en Mediene, een prima combi om lekker relaxt op te dansen

De warme klanken van de Amsterdam Klezmer Band doen het gure weer op deze zondagmiddag van 8 december snel vergeten. De band maakt van elk optreden een leuk dansfeest. Zo ook nu in de Verkadefabriek, in Den Bosch

Jazz factory in de Verkadefabriek

Amsterdam Klezmer Band
Amsterdam Klezmer Band

Op een grijze zondagmiddag in december zijn er ergere dingen in het leven dan lekker gaan luisteren naar een mix van Klezmer, Oost-Europese volksmuziek en muziek uit Noord-Afrika. Zeker als dat gecombineerd gebracht wordt door zulke aanstekelijke muzikanten als de Amsterdam Klezmer Band en het Amsterdams Andalusisch orkest.
De Jazz factory in de Verkadefabriek was dan ook zodanig uitverkocht dat besloten was het concert niet op de gewone plek te geven, maar in de grote zaal, die vervolgens ook redelijk uitpuilde.

Amsterdam Klezmer band

Amsterdam Klezmer Band
Grote Zaal Verkadefabriek

Voor wie ze niet kent: De Amsterdam Klezmer Band is in 1996 opgericht door een stel straatmuzikanten die elkaar hadden ontmoet.
De mix van feest, Klezmer, belangstelling voor Balkan en andere culturen leverde hen al snel enorme naamsbekendheid op, ver over de grenzen van Nederland. Geen wonder met zo’n stel internationale muzikanten die ook met plezier optreden.

Klezmer Band
Amsterdam Klezmer Band

Nu speelde de AKB een gecombineerd project met het Andalusisch Orkest, wat maar liefst elf man op het podium opleverde, koperblazers, saxofoon, ud, qanûn, viool, accordeon, contrabas, klarinet en percussie.
Dat resulteerde in een mix van allerlei stemmingen, van contemplatieve Sufi achtige inleidingen die dan weer in feest tempi uitbarstten, tot bijna Spaans klinkende muziek tot klezmer tot Russische zang. Enkele muzikale grappen waar de Ud in een arabisch stuk zomaar een Russische volksmuziekje verstopte ontbrak dan ook niet.
Het programma begon rustig om langzaam maar zeker naar een hoogtepunt toe te werken waar zelfs in de grote zaal mensen van de stoelen naar beneden kwamen om bij het podium te dansen.

Relaxte muziek

Amsterdam Klezmer Band
Kinderen begonnen met dansen

In het algemeen viel op hoe heerlijk relaxed de muziek klonk. Of het nu om een eenvoudige vierkwartsmaat ging, hora-achtige ritmes, elf achtsten (waar veel muzikanten toch wel wat van gaan zweten) het maakte niet uit, alles voerde je lekker ontspannen mee op een stroom van door elkaar gevlochten thema’s die zich in diverse klankkleuren herhaalden.

Amsterdam Klezmer Band
Vlnr: Janfie van Strien en Joop van der Linden

Het eerste stuk heette Watergang, het begon Doina-achtig om qua ritme in een rustige maar toch beweeglijke bulgar over te gaan. Improvisaties tussendoor hielden het heerlijk levendig.
Het volgende stuk begon met de viool en klonk erg Andalusisch, warme tonen en onverwachte oplossingen van mineur naar majeur akkoorden gaven het stuk een heel eigen klank, terwijl thematieken voorbijkwamen en in elkaar overgingen, oplosten en weer terugkwamen in een andere samenstelling. Ondanks de herhalingen in de thema’s bleef het geheel interessant om naar te luisteren.

Inleiding
Hier en daar werd een inleiding op het volgende stuk gegeven zodat je wist waar het over ging. Dat was jammer genoeg niet altijd het geval. Een mooie inleiding op het zelf geschreven stuk in zeven achtsten genaamd: Forget about the rest over hoe je zo af en toe eens met werken moet stoppen en lekker bijkomen terwijl je je eigen ding doet was daarop een mooie uitzondering. De stemming van het lied ondersteunde die gedachte dan ook helemaal.

Enige diepgang

Toch ontbrak de diepgang ook niet, maatschappelijk betrokken teksten over migranten in Nederland kwamen voorbij, evenals een arabisch lied waarin Allah geprezen werd en werd verkondigd dat hij barmhartig is. En ook troost middels een verwijzing naar ‘Kaas’ van Willem Elschot, waarin voor de hoofdpersoon wel heel veel tegenzit. Uiteindelijk doen we met zijn allen ons best maar kneien we ook heel wat af. Maar wat geeft het.

Amsterdam Klezmer Band
Diepgang

En zo, terwijl de muziek van contemplatief naar steeds vuriger groeide, werd er gedanst, de kinderen begonnen er mee trouwens, dat wel.
Voor iedereen was het een heerlijke relaxte middag met mooie muziek, gebracht door een stel rasmuzikanten die elkaar prima hadden gevonden in het ritme, de cadans, de klankkleuren en de thematieken.
Maar … het wachten is natuurlijk toch wel op de Den Bosch Klezmer band, er valt eer genoeg te halen in dit genre, en zeg nou zelf, als cultuurhoofdstad kan je toch niet zonder.


Amsterdam Klezmer Band
Jasper de Beer: double bass, guitar banjo, backing vocals
Job Chajes: alto saxophone, vocals
Alec Kopyt: vocals, percussion
Gijs Levelt: trumpet
Joop van der Linden: trombone, guitar
Janfie van Strien: clarinet, backing vocals
Bart Lelivelt: accordion (gast)

Foto’s: Erwin Engelsma

Yom

Yom in lotushouding glijdt van Klezmer door tot Glass

Contemplatieve momenten afgewisseld door vulkaanachtige explosies en erupties

Vrijdagavond 1 november trad in het kader van November Music 2019 klarinet virtuoos Yom uit Frankrijk op in de Toonzaal. Yom, echte naam: Guillaume Humrey, is in 1980 in Parijs geboren. Als kleuter raakte hij betoverd door de klarinet die hij heel vroeg ging bespelen. Yom wordt in Frankrijk als een absolute virtuoos op het grensvlak van jazz, Joodse muziek en klassiek beschouwd. Nu is hij eindelijk eens te horen in Nederland, hier op November Music in Den Bosch.

Yom

Yom
Yom – ©lemonde.fr

Mede door zijn Joodse achtergrond, interesseerde hij zich na zijn conservatorium studie in Parijs, voor klezmer, Oost-Europese volksmuziek die met name door Joodse muzikanten werd gespeeld. Maar Yom is veel meer dan dat. In dit optreden, samen met cellist Fredric Deville en violist Régis Huby zoekt hij grenzen van expressie op. Razendsnelle loopjes die minutenlang kunnen duren (hij heeft een fenomenale ademhalingstechniek) verworden zelf haast tot klank.

Philip Glass
Klezmer klankbeelden, die als één geheel doorglijden naar Philip Glass-achtige patronen. Vulkaanexplosie-achtige hoogtepunten, even vlot afgewisseld met contemplatieve momenten. Aandacht voor solo’s op viool en cello, waarbij de uitgebreide strijktechniek van Régis opvalt. Veel verschillende klankkleuren op de klarinet, door gebruik van micro tonaliteit en gedekte tonen.

En dat alles terwijl Yom in yoga lotushouding op de pianokruk zit, en beweegt op een manier die mijn leraar me altijd ten strengste verbood. Als je alleen voor traditionele klezmer kwam dan was dit wellicht te veel van het goede. Maar voor een ieder die openstaat voor meer, was dit een fenomenale ervaring die je meevoerde in een wervelwind van klanken en beheerste emoties. Yom was groots.

Yom
Yom

Het project is een vervolg op het prachtige Le Silence de l’Exode dat de trektocht van het Joodse volk door de woestijn verklankte. De nieuwe composities van YOM gaan over de zee als Eldorado, maar ook als levensgevaarlijke oversteekplaats. Daarbij liet Yom zich inspireren door actuele teksten over de vluchtelingencrisis.


Screenshots from Yom LIVE – Picnic in Tchernobyl
Persfoto Yom in lotushouding: ©lemonde.fr