Bombarst

Als de bom barst in De Bombarst dan gaat het los

Benefietfeest in kapel De Paap ademt een lekkere relaxte niks-aan-de-hand sfeer uit

De Bombarst is losgebarsten in de voormalige kapel van De Paap. Nu kijken of de granaatsplinters het beoogde effect leveren op het culturele klimaat van de stad ‘s-Hertogenbosch, de boost die de drie initiatiefnemers – Ad van Etten, Jordy Sanchez en Noël Josemans – zo graag willen bereiken.

Bombarst
Welkom bij De Bombarst

In ieder geval treft KLANKGAT redacteur Erwin Engelsma een relaxte niks aan de hand atmosfeer op het benefietfeest De Bombarst aan. Er is een grappig welkom aan de deur van een met livrei en wit gepoederde pruik uitgedoste meneer die je over de rode loper al zingend naar binnen begeleidt. Daarnaast enthousiaste medewerkers, met ieder zijn rol (muntjes verkoop, bar, opbouw …). Improvisatie op het podium, leuke artiesten die goed op elkaar inspelen en makkelijk met thematiek overweg gaan. Het leven is een test en dat vind ik best is in het zingen te verstaan, en dat is wel een leuke.

Bombarst
Kassa muntjes verkoop – ©KLANKGAT

De kapel van De Paap is een leuk klein zaaltje waar knusse optredens kunnen worden verzorgd. Ik kan me voorstellen dat hier een broedplaats voor alternatieve muziek kan ontstaan, (en andere creatieve uitingen?), maar dat ligt wel aan de mensen zelf. Ik vraag me af hoeveel ‘sturing’ er gaat komen om mensen uit diverse richtingen echt te verbinden als voeding voor ware creativiteit. Wel loert het gevaar voor een in-crowd. De tijd zal het leren. Al met al een leuk underground alternatief voor de duurdere andere plekken, precies wat het feest De Bombarst aangeeft te willen zijn.

Deze diashow vereist JavaScript.

Een andere KLANKGAT redacteur, Johan van Bommel, loopt ook rond in het pand. Johan gaat spelen met zijn band Spelfout. “Er is zeker potentie voor dit initiatief maar er is veel werk aan de winkel,” zegt Johan. Hij vindt het binnen beetje een doolhof, een constatering die bij Erwin Engelsma ook meteen opkomt. Het is wel een gezellig doolhofje, merkt Erwin op.

Bombarst
Straf – ©KLANKGAT

Peter Dupont, de vader van Aya Dupont, speelt in de band Straf, de huisband van De Paap. Straf opent het benefietfeest van De Bombarst en dat is wel zo terecht. De band speelt aanstekelijke polderpolka, een soort Nederlandstalige elektro-akoestische-postpunk-fanfare-ska-folk-‘n-roll. Aya -KLANKGATTER van het eerste uur- is te spreken over de fijne en relaxte sfeer van dit feest. Na wat te hebben rondgevraagd levert dat de trefwoorden sympathiek en creatief op. De kapel is een prachtige ruimte, vinden de mensen, een aanwinst voor Den Bosch.

Bombarst
Aya en Noortje Dupont

Nachtburgemeester073
Bij dit soort openingen zoals De Bombarst is de aanwezigheid van de Nachtburgemeester073 bijna een must. Zij – Lidwien van Noorden – is er dan ook en hier onder de foto een samenvatting van haar (korte) speech over deze nieuwe broedplaats.

Bombarst
Nachtburgemeester073 met Jordy en Noël

Ik spreek namens alle Bosschenaren, al het publiek, de kunstenaars en makers die behoefte hebben aan een plek zoals hier in De Bombarst. Dat gaat er komen, voor jullie allemaal. Na jaren van rebellie in mijn jonge jaren, is het de laatste decennia alleen maar wet- en regelgeving met verdienmodellen wat de klok slaat. Niet een veiling zoals dadelijk gaat beginnen om een likje verf voor de muren te bekostigen. Nee, je kan eraan verdienen als je een paar kunstenaars hier zou laten exposeren. Deze drie jongens [Ad van Etten, Jordy Sanchez en Noël Josemans, red.] die gaan het anders doen. Die gaan ruimte maken voor jullie allemaal. En ook voor het publiek om hier te komen en te blijven genieten.

Deze diashow vereist JavaScript.

De Nachtburgemeester prijst het initiatief van De Bombarst en roept de aanwezigen op om te blijven komen. Lidwien van Noorden ziet het als haar taak om een warm pleidooi voor De Bombarst te houden bij de burgemeester en wethouder van de gemeente ‘s-Hertogenbosch.

“De tijd zal het leren,” zegt Erwin Engelsma en met hem een aantal anderen die ik in de loop van de avond heb gesproken. “Laten we ons richten op de toekomst en het verleden afsluiten, ” mijmert een oudere man voor zich uit die De Bombarst veel goeds toewenst.

PROGRAMMA DE BOMBARST

12.30 – 13.15 Straf
13.15 – 13.30 Doeko L. de Dichter
13.30 – 14.00 Improvisatietheater door Een Ander Team
14.00 – 14.30 Rondleiding van 1 van de 3 mineurs
14.30 – 15.00 Circusgroep
15.00 – 16.30 BombJam
16.30 – 17.00 Rondleiding van 1 van de 3 mineurs
17.00 – 17.30 Spelfout

17.30 – 18.00 PRESENTATIE MISSIE EN VISIE De Bombarst door Emiel Bootsma, Jordy Sanchez en de Nachtburgemeester073

18:00 – 18:30 Veiling
18.30 – 19.00 Eva van Pelt
19.00 – 19.30 Teun Beurskens
19.30 – 20.00 Max Swagemakers- violist met Sonja Kawade
20.00 – 20.30 Pitches
20.30 – 21.00 Cabaretière Melise Yazgili
21.00 – 21.30 Elektronische freakshow Drone Assembly
21.30 – 23.00 Ver(r)asing
21.30 – 00.30 DJ Kingston Hi-Fi

Deze diashow vereist JavaScript.


Fotografie: Jaap Joris van Super Formosa Photography
Alleen daar waar vermeld door KLANKGAT
Video De Bombarst door Jane Duursma – Made by Jane

Dubbelconcert in de Toonzaal, Duffhues en van Houdt

Beide artiesten verrassen met gewaagde muziek en beelden

Reinier van Houdt en Niels Duffhues staan garant voor een bijzondere muzikale avond. Dat voor Willem Twee concertzaal (Toonzaal) is gekozen als locatie, verhoogt alleen maar de ambiance.

Programma

Als je op zoek bent naar weer een andere stijl van muziek dan zit je dinsdag 14 mei goed in de Willem Twee Concertzaal (Toonzaal). Het programma bestaat uit twee delen: Voor de pauze toont Niels Duffhues zijn project Cineconcert. Na de pauze speelt Reinier van Houdt het werk Dead Beats van Alvin Curran voor piano.

Niels Duffhues

Reinier van Houdt
Niels Duffhues – foto: Sandra Leijtens

Niels is een Bossche muzikant en filmmaker die een flink aantal activiteiten op zijn naam heeft staan. Naast diverse bands (waaronder the Gathering) produceerde hij films,  verzorgde hij theater en tentoonstellingen en presenteerde hij een lange lijst albums.

Deze avond presenteert hij ‘Cineconcert’. Met op het grote scherm een serie films geprojecteerd speelt hij gitaar, allerlei electronica en Indiase harmonium. De films (in zwart-wit) hebben een hoog stream of consciousness gehalte. Varend op een boot zie je veel van de rivier, terwijl de gitaar mee kabbelt.

Deze diashow vereist JavaScript.

Op deze manier passeren allerlei taferelen de revue. Soms indringend, soms humoristisch (een stel koeien die je lang aankijken terwijl er op de achtergrond de geluiden klinken van Bingo was echt grappig). Het mooie van dit concert is de synchroniciteit tussen de live muziek en de filmbeelden waarin weinig lijkt te gebeuren, maar waar je toch door wordt meegesleept. De film en de thema’s die er in zitten, zijn met veel zorg opgenomen en vormen een compositie op zich. Een mooie ervaring om een keer op mee te drijven.

Reinier van Houdt

Reinier van Houdt
Reinier van Houdt

Eén van de leuke eigenschappen van de Toonzaal is de laagdrempeligheid. Na de inleiding (door Sietse van Erve) staat Reinier vanuit het publiek op en loopt naar het podium met de vleugel die voor hem klaarstaat. Reinier is een pianist met een indrukwekkende staat van dienst, naast conservatorium studies in Budapest en Den Haag, heeft hij een lange lijst aan premières op zijn naam staan. Hij gaf uitvoeringen in New York, Londen, Moskou, Tokyo, Egypte, Toronto en gaat u zo maar door.

Reinier van Houdt houdt zich bezig met vernieuwende muziek en in zijn vrije tijd vraagt hij zich af of de wereld wel of niet een gesloten logisch systeem is. Deze avond voert hij het werk van Alvin Curran uit, dat deze aan het componeren was toen het World Trade Center werd opgeblazen. Alvin woonde daar niet al te ver vandaan.

Reinier van Houdt
Werk van Alvin Curran

Het muziekstuk waagt zich aan zaken die eigenlijk niet mogen in de muziek. Onduidelijke ritmes, onverwachte stiltes die plotseling invallen. akkoordontwikkelingen die  vreemd aanvoelen. Dynamiek die van uiterst zacht naar kei- en keihard overgaat. En toch ontwaar je na enige tijd de grotere structuren die zich beginnen te ontwikkelen, de stiltes die een (overigens niet dansbaar) ritme verbergen.  Het moet een crime zijn geweest voor Reinier van Houdt om dit stuk te leren spelen juist omdat het zo vaak tegen de intuïtie ingaat.

Het hoort zo niet te zijn, maar dat is precies hoe het in het echte leven ook toegaat. Voor wie het stuk in alle rust wil na luisteren, het is op CD verschenen bij Moving Furniture Records, opgenomen in de Toonzaal door Kees van de Wiel.


Cover foto: Wim Voets
Foto’s: Sandra Leijtens Photography

Aandachtig luisterend publiek

FaqLab 2019 onderzoekt interactie mens en synthesizer

FaqLab wordt met het jaar volwassener

FaqLab wordt Traditie

FaqLab begint een traditie te worden in Den Bosch. In gesprek met Hans Kulk (een van de organisatoren) wisten we even niet meer of het nu de zevende of achtste editie was. Maar de format – de sjablone –  is nog steeds dezelfde, al wordt FaqLab met het jaar volwassener.

Synth liefhebbers komen bij elkaar om over hun hobby te praten onder een borrel, een verrukkelijke ter plekke gemaakte maaltijd wordt met smaak weggewerkt.

Er zijn lezingen en demonstraties van nieuwe inzichten in hoe met elektronische klanksynthese om te gaan. Hierin is het super creatieve element en gedeeltelijk zelfgemaakte en zeer creatieve electronica geknutsel nog altijd een belangrijk element. En helemaal eigen aan FaqLab is de relaxte en vriendelijk atmosfeer waarin het makkelijk is om oude (en nieuwe?) vrienden te ontmoeten.

FaqLab
demonstraties in de voormalige synagoge

Omdat de elektronische muziekstudio nu ook in de Willem Twee Concertzaal gehoord kan worden zijn demo’s bij FaqLab zicht- en hoorbaar voor een groter publiek. Leuk blijft ook altijd het element waarin studenten van de studio werk kunnen laten horen wat ze tijdens de cursus elektronische muziek compositie hebben gemaakt. Altijd met veel liefde en enthousiasme (en een beetje hulp van de docenten) gemaakt.

Interactie mens en synthesizer

Dit jaar stond FaqLab in het teken van de interactie tussen mens en synthesizer. Al die bergen electronica zijn leuk, maar hoe bedien je dat? Hoe leg je een relatie tussen wat je doet en geluid? Er kwamen diverse antwoorden op:

Rik Wijngaards en Michelle Abolaffio demonstreerden hoe je een mens onderdeel van het geluidscircuit kunt maken. Rik door een opstelling te laten zien waarin je geluiden kan veranderen door onderdelen van het apparaat aan te raken (tactile feedback).

Michelle Abolaffio had met zijn Awaken een opstelling waarin je onderdeel van het circuit wordt door een bewegend metalen vel aan te raken, wat dan tot allerlei geluiden leidt. Omdat je niet echt bewust kan beredeneren wat een aanraking met het geluid doet, ben je verplicht om op je instincten te gaan vertrouwen wat een heel andere dimensie geeft aan hoe je omgaat met geluid. Echt iets om een keer te ervaren.

Deze diashow vereist JavaScript.

De volgende spreker was Rob Hordijk. Hij is Nederlands bekendste bouwer van modulaire synthesizers. In deze demonstratie bij FaqLab ging hij niet zozeer in op het zoveelste geluidje wat je kan opwekken, maar maakte hij veel meer duidelijk hoe het design proces loopt van een synthesizer.

Hoe kom je nu van de gedachte: ‘Ik wil dat een bepaalde klank gemaakt wordt’ naar de realisatie er van in electronica, daarbij in gedachten houdend dat het min of meer instinctief bedienbaar moet blijven. Er gaat heel wat denkwerk, wiskunde en natuurkunde in het simpel maken van die dingen. Voor de liefhebbers een prachtige lezing.

Kacper Ziemianin liet een zelfontwikkelde installatie zien waar je klank kan opwekken en beïnvloeden door het plaatsen van lichtsensors. Ook dit was een mooie manier om van geluid iets tastbaars te maken.

Jan-Willem Hagenbeek maakt zelf kleine goedkope synthesizers die je uitnodigen om lekker met de knoppen te spelen. Voor je het weet zit je midden in pulserende beats en lekkere geluidjes.

FaqLab
FaqLab niet alleen voor mannen

En zo zien we dat hoewel de toehoorders overwegend mannelijk zijn er toch een paar vrouwen ook interesse hebben voor deze mooie machines.

Netwerken bij het eten
Na deze typische FaqLab demo’s was het hoogste tijd even bij te tanken en te ontspannen, wat prima ging met de lekkere maaltijd die was bereid door Eveva, samen met een biertje als je dat wilde en staand aan tafels waar het makkelijk aanschuiven en contacten leggen was.

Presentatie leerlingen

In de avond presenteerden de diverse leerlingen van de opleiding die je volgen kan in de elektronische muziekstudio hun werken. Ook dit keer viel weer op hoeveel creativiteit mensen aan de dag kunnen leggen na slechte een paar maanden studie.
Overigens kan ik je van harte aanbevelen om als je wel eens meer zou willen weten van hoe synthesizers echt werken zo’n cursus te doen in de Willem Twee studio.

Optredens
’s Avonds  presenteerde FaqLab  een aantal performances. Dance achtige ritmes die je onderbewustzijn op een heel aangename manier stimuleren.

Kayak

Kayak is back en slecht de generatiekloof

Bijna halve eeuw oude Progressive Rock vervoert nog steeds

Kayak
Ton Scherpenzeel

Donderdagavond mocht ik bij het concert van Kayak zijn, in het Willem-Twee poppodium. Mede oprichter en toetsenman Ton Scherpenzeel zou waarschijnlijk de eerste zijn om op te merken dat Kayak niet in het Progressive Rock doosje past. En hij zou nog gelijk hebben ook, want wat ze lieten horen omvat veel meer dan dat. Maar de fans zal dit een zorg zijn, die kwamen na afloop blij, tevreden en enthousiast de zaal uit.En geloof maar niet dat het alleen grijze koppen waren. Meerdere jongere lui zaten er bij; een vader en zoon waren eensluidend in hun oordeel: ‘Het was geweldig! En zo mooi om te zien dat ze er zelf ook plezier in hadden”. Hoezo generatiekloof? @nogenerationgap!

Geschiedenis
Maar laat ik vooraan beginnen: Kayak werd in 1972 door Ton Scherpenzeel en Pim Koopman in Hilversum opgericht. Het was de tijd waarin de Symfonische Rock opkwam. Groepen als Genesis en Yes waren bezig hun complexe (gedeeltelijk op klassieke muziek gebaseerde) muziek bekendheid te geven, vergezeld van doorwrochte en soms mystieke teksten was een nieuw genre geboren. Kayak voegde daar prachtige stukken aan toe, luister maar eens naar Starlight Dancer of Ruthless Queen.

Kayak
Kayak in Willem Twee poppodium

Kenmerkend aan de band is de combinatie van symfonische elementen, lyrische zang, uitgekiende soms Bach-achtige keyboard loops, om dan weer over te schakelen naar iets wat bijna hardrock is, met een snerpende gitaar. Die gitaar is tegenwoordig echt bijna niet te geloven. En dat past allemaal prima samen. Kayak heeft voorspoed en moeilijke tijden gekend. Zoals Ton zelf in zijn blog schrijft:
“En om eerlijk te zijn: het was wel weer eens nodig. Het zal niemand verbazen als ik zeg dat de periode-Cleopatra niet de vrolijkste was in de historie van Kayak. Een, vind ik nog altijd, prachtig project dat door verschillende oorzaken voortijdig aan zijn einde kwam. Twee-en-een half jaar hebben we ons uit de naad gewerkt en als je dan ziet wat er uiteindelijk van is terechtgekomen- nee, dat zet je wel weer even met beide benen op de grond. Sterker nog, ik heb zelden zo getwijfeld of ik nog wel verder wilde met Kayak als direct na de laatste tournee.”

Kayak
Het betere gitaarwerk van Kayak

Maar: De volgende compositie kwam er, de nieuwe bandleden kwamen er, en de volgende tour kwam er. En ik zou bijna de laatste CD vergeten te melden, om maar even te jatten:
The new album is released on January 12th 2018, and gets raving reviews from Holland and, especially, abroad. Not only the album’s musical quality is mentioned, but the band also get credits because of their incredible resilience. An English critic writes: ‘Kayak- more break ups than the Antarctic ice shelf and more comebacks than a homesick boomerang’ The CD enters the Dutch album charts at number 6, the highest position of a Kayak record since 1980! The vinyl version of Seventeen even lands at the number ONE spot of the Vinyl-top-33. Kayak is back- with a vengeance.

Kayak het concert

Kayak
Bart Schwertmann

Muziek stond aan, de rode lampen van de lichtshow brandden, en de leden van Kayak kwamen onder applaus van de vrij volle en super relaxte zaal naar binnen. Vanaf de allereerste noot stond het geheel als een huis en dat zou het ook blijven staan. Drijvende drum, strakke basgitaar met op de achtergrond een mooi orgel. De instrumenten wisselen vrij snel van functie in het geheel,  naadloos gaat ‘de leiding’ over van zang naar gitaar, naar toetsen en weer terug. Dit alles perfect gedirigeerd door de lichaamstaal van zanger Bart Schwertmann.

Zoals Bart het na het verdiende applaus zegt: ‘We ain’t dead yet boys!”. Inderdaad! De rest van de avond staat vol van de perfect uitgevoerde solo’s, snelle interacties, en telkens wisselende stemmingen, klankkleuren, interessante harmonieën, modulaties en tempo’s. En prachtige lyrics. Elke overgang is perfect aangesloten en liefhebbers van deze muziek zijn terecht enthousiast. Diverse oude nummers kwamen voorbij en ook nieuw werk van de album Seventeen.

Een speciaal woord is verdiend voor het gitaarspel van Marcel Singor. Het was technisch perfect, supersnel maar vooral heel mooi en gevoelig, net waar dat nodig was. En hij was ook helemaal niet bang voor een geluidseffectje hier en daar. Gitaarspel van dit niveau hoor je niet elke dag. Ook speciaal vond ik de manier waarop Bart voortdurend contact met iedereen zocht, de band bleef er enorm goed door bij elkaar en hij bracht er een gevoel van enthousiasme mee over.

Kayak
Kayak met Marcel Singor

‘We hebben er zin in, dit is zo prachtig om te doen’ leek hij te zeggen. Daarbij was ook de groep zelf zichtbaar onder de indruk van wat Marcel deed. En dat kenmerkt voor mij Kayak ook: het elkaar de successen gunnen en de energie die er uit straalde. Het geheel had hierdoor ook een zekere kwetsbaarheid die het juist extra sympathiek maakte. En zo kwamen we veel te snel aan het einde, Ruthless Queen.

Tsja, een beetje gevoel van teleurstelling had ik wel, want wat is Kayak zonder Starlight Dancer, die nog niet gespeeld was? Maar na een langdurig applaus kwam er nog een toegift: Starlight Dancer, Hell yeah! De zaal ging uit zijn dak. Afgesloten door een mooie pianosolo waar Ton zelf eindelijk eens flink in het zonnetje kwam zat het er toch echt op.

Kayak
Collin Leijenaar

Techniek
Geen groep als dit kan zonder de ondersteunende techniek. Twee man stonden er voor het licht en het geluid. De belichting was mooi aangepast en bewoog mee op de stemming en het ritme van de muziek, wat het geheel tot een totaalervaring maakte. Ook het geluid was in het algemeen goed gebalanceerd en helder, altijd weer een hele opgave met zo’n groep. Wat mij betreft zouden enkele loopjes van Ton er iets meer uitgelicht mogen worden omdat ze soms wat omkwamen in de gitaar. Mannen: blij dat jullie er weer zijn! Kayak is back!


Fotografie: Sandra Leijtens Photography
Met dank aan Willem Twee poppodium

Ongefilterd, what you see is what you get

JC Duffhues en Donnerwetter, rauwe gitaarmuziek bij Café De Vaart

Onder de naam Ongefilterd programmeert Willem Twee Poppodium rauwe gitaarmuziek in Café De Vaart op Tramkade in Den Bosch. Op zaterdagavond 17 november staan hier JC Duffhues en Donnerwetter op het podium. En dat belooft een bijzondere, ongefilterde avond te worden.

JC Duffhues opent de avond gewapend met zijn elektrische gitaar, met als munitie veel distortion en delay. In combinatie met zijn raspende, doorleefde stem brengt hij zijn muziek ten gehore. Geen toeters en bellen, what you see is what you get.

Ongefilterd
The Village

Een groot aantal nummers die Niels Duffhues vanavond speelt heeft ie al een paar jaar niet meer live gespeeld, zoals bijvoorbeeld het meeslepende Saigon Blues van het album Among The Ruins. Verder laat hij ook wat horen van zijn nieuwe album The Village, dat gaat over een rechter die onderweg is naar een dorp waar een moord is gepleegd. Mocht je het album niet op Spotify kunnen vinden, dan kan dat kloppen, want het is op cassette uitgebracht. Het is wel als download verkrijgbaar.

Deze diashow vereist JavaScript.

 

Veel van zijn nummers bevatten persoonlijke teksten die recht uit het hart komen. Maar een groot deel van het publiek achterin de zaal is meer met elkaar bezig dan met de zieleroerselen van Duffhues. Het lijkt Niels niet te deren, want hij zingt onverstoorbaar verder over onder andere Windmills en een Hellhole. Gelukkig staan de mensen voorin wel aandachtig te luisteren. Hij sluit zijn show af met Dark Clouds.

 

Donnerwetter
Tegen de tijd dat Donnerwetter gaat spelen is de zaal lekker gevuld. Deze vier gelouterde muzikanten weten hoe je een zaal mee kan krijgen. Vanaf de eerste klanken weten ze de aandacht van het publiek vast te houden. Vooral zanger/gitarist Rocco met zijn kraakheldere stem is een blikvanger met zijn karakteristieke grimassen. Hij lijkt helemaal op te gaan in de muziek waarbij hij soms zijn haren wild laat wapperen en dan weer alleen zijn ogen van links naar rechts laat rollen. De muziek die de mannen maken is niet zo gemakkelijk in een genre in te delen. Ik hoor wat Psychedelica, Seventies Rock, Americana en soms een orgelgeluid wat aan de Doors doet denken.

Deze diashow vereist JavaScript.

Wat opvalt is de mooie opbouw van een aantal nummers en de verschillende tempowisselingen. Ook bijzonder is dat de gitarist de klanken van zijn gitaar meezingt, bij het nummer Ego bijvoorbeeld. Bijna net als Peter Frampton met Show Me The Way, maar dan zonder Talk Box. Als het nummer Dance wordt ingezet, gaan er ook een aantal mensen dansen en dat worden er alleen maar meer naarmate de avond vordert. De sfeer zit er goed in en het publiek reageert enthousiast. Er is een nieuw album uit van de heren, The Boy With The Joker Gun, dat hier vanavond verkrijgbaar is. Het is dan ook geen verrassing dat hier veel van gespeeld wordt. Wie Donnerwetter op korte termijn nog aan het werk wil zien zal naar Amsterdam moeten afreizen. Daar spelen ze op 8 december in De Roode Bioscoop.

Stimmung

Silbersee Stimmung van Stockhausen November Music

Zang voert de boventoon in vijftigjarige klassieker

Productiehuis Silbersee brengt  klassieker Stimmung van componist Karlheinz Stockhausen op het November Music festival. Stimmung is bedoeld voor zes zangers. Het is het eerste deel in een cyclus van vier concerten die tot en met 2021 worden uitgevoerd.

Over Silbersee
Silbersee is niet zomaar een groep mensen die samen muziek maken. Het is daarentegen een productiecentrum voor onorthodox muziektheater.

Oprichter en artistiek directeur Romain Bischoff brengt theatermakers, componisten, schrijvers, dansers, acteurs en zo verder bij elkaar in allerlei genres. Romain is zowel zanger als dirigent die innovatie, onderzoek en het nemen van risico’s als wezenlijke eis ziet. Hij is er van overtuigd dat muziektheater en opera er  niet alleen zijn voor de ‘ insiders’ , maar een breed publiek moeten bereiken.
Samen met Bärbel Kühn stichtte Romain VocaalLab in 2002 met als doel om een kweekvijver te zijn voor jonge zangers. Dit ontwikkelde zich al snel tot een centrum voor vernieuwende theater en opera. Om dit te vieren werd in 2004 de naam in ‘Silbersee’ veranderd. ‘Stimmung 1’ die deze keer wordt uitgevoerd is het eerste deel in een cyclus van 4 concerten die tot en met 2021 gaan worden uitgevoerd.

Silbersee Stimmung
Silbersee Stimmung – Jan van den Bossche

Karlheinz Stockhausen ‘Stimmung’
In 1968 completeerde Karlheinz Stockhausen zijn compositie ‘Stimmung’. Dit stuk is bedoeld voor zes zangers, die in reine stemming de boventonen van een (voor het publiek niet hoorbare) Bes zingen. Reine stemming betekent dat de tonen van de toonladder waarin gezongen wordt exacte breuken zijn: 2/1 voor het octaaf, 3/2 voor de kwint, 4/3 voor de kwart, 5/4 voor de grote terts, en 6/5 voor de kleine terts.
Dit in tegenstelling tot de ons meer bekende gelijkzwevende stemming die je op piano’s (normaliter) terugvindt. De reine stemming komt overeen met de natuurlijke boventoonreeks van een akoestisch instrument en heeft daardoor een zeer heldere, parelende klank. Nadeel voor toets en snaarinstrumenten is dat als je iets wilt spelen en kunnen transponeren je tot enorme aantallen toetsen per octaaf komt wat (nagenoeg) onspeelbaar wordt.

Silbersee Stimmung
Silbersee Stimmung – Jan van den Bossche

Maar voor zeer goed geoefende zangers is het mogelijk dit zo uit te voeren. Het stuk ‘Stimmung’is onderverdeeld in 51 ‘secties’, en wordt gezongen door drie zangers en drie zangeressen. Elke zangeres voert acht keer een nieuwe sectie in en elke zanger doet dat negen keer. De samenklanken klinken tot degeen die de sectie inzette tevreden is dat de samenklank correct is gevormd. Bij dat zingen manipuleren alle zangers ook de boventonen van hun klank om volledige aansluiting te vinden bij de te ontwikkelen toonvorming.
In 29 secties worden ‘magische namen’geroepen, waarmee verder wordt geimproviseerd. Stockhausen geeft aan dat hij het stuk schreef nadat hij een maand in Mexico had rondgezworven en zo de mystieke stemming wilde vastlegggen die hij ervoer. Een zeer veeleisend stuk dus voor de zangers en ook voor het publiek.

Silbersee Stimmung
Stimmung – Jan van den Bossche

De uitvoering
Nu exact vijftig jaar na het verschijnen van Stimmung durfde Silbersee de uitdaging aan te gaan. Gezeten rond een zeskantige tafel, in een verder donkere zaal, waar alleen een grote witte ballon hing, die als (veranderend) maanlicht werd beschenen, voerden de zangers het stuk uit. Gedurende meer dan een uur werd het publiek ondergedompeld in geluiden die dan weer aan chantende sjamanen deed denken, dan weer aan langzaam verstemmende synthesizers.
Het geluid kwam uit zes speakers die rondom het publiek waren opgesteld. Zodat qua geluid het net was alsof je je midden op de tafel bevond, een knap staaltje technische beheersing van het mengpaneel. Dit laatste gebeurde dan ook niet zomaar, de gewenste klankbeelden waren al veel eerder uitvoerig met de geluidstechnicus doorgenomen.
Ikzelf voelde me bij tijd en wijle wegdrijven in een stroom van bewustzijn. De muziek deed echt vreemde dingen met me, betoverend is wellicht het juiste woord.

Na het verdiende applaus, waarbij de uitvoerenden terecht ook de technici betrokken, werd de scene omgebouwd voor de uitvoering van twee kortere werken.

Anthony Fiumara ‘Graduales’

Stimmung
Silbersee zingt Graduales

Anthony Fiumara schreef met ‘Graduales 1 & 2’ (2007) twee eigentijdse stukken voor de stem, deels gebruikmakend van canontechnieken uit de Renaissance, met name de Franco-Vlaamse school.
Deze twee stukken zijn geschreven als interlude tussen diverse delen van de Missa Prolationum van Johannes Ockeghem ((ca.1410-1497). De titel ‘Graduales’ slaat op de mineurschaal die gebruikt wordt.
Kabbelende akkoorden kwamen zuiver voorbij gesneld, waarbij er telkens een groot onderscheid was tussen de veelal laag aangezette tonen en de snerpend hoge sopraanklanken. Kleine belletjes werden gebruikt om de zang te begeleiden, waarbij een klein aantal belletjes werd ingezet om zoveel mogelijk verschillende combinaties te creëren.
Ook hier had het effect iets sacraals. De stukken werden tot in perfectie uitgevoerd, maar ik vraag me af of ze zonder de muzikale context wel helemaal goed tot hun recht kwamen.

Silbersee Stimmung
Stimmung – Jan van den Bossche

Seung-Won Oh ‘Recollection for ChoHee’
En dan konden eindelijk de klankschalen gebruikt worden die er al lang hingen en iedereen nieuwsgierig maakten. De Koreaanse componiste Seung-Won Oh haar werk ‘Recollection for ChoHee’ (2006) werd uitgevoerd, geïnspireerd op poëzie van deze zestiende-eeuwse Koreaanse schrijfster.
Beginnend met een enkele lage mannenstem die in eerste instantie nog vaag Russisch-orthodox aandeed werd de Koreaanse karakteristiek van de muziek allengs duidelijk, Zeker toen ook de andere stemmen er in gingen mengen, en uiteindelijk de diverse bellen en klankschalen bespeeld werden. Het was een sterk staaltje van concentratie van de zes zangers om EN te zingen met allerlei moeilijke toonverbuigingen en klankkleur verschillen EN ook de diverse bellen en klankschalen te bespelen.

Het was met Silbersee weer een staaltje vocaal meesterschap en ik zou ook niet anders van hen verwachten.


Fotografie: Jan van den Bossche met dank aan Silbersee

Dukebox presenteert nieuwe werk- en atelierplek

Bossche urban scene krijgt er een nieuwe uitvalbasis bij

DUKEBOX, het productiehuis voor urban & hiphop in Den Bosch, presenteerde donderdag 1 november de nieuwe werkplek en studio boven in het pand van het World Skate Center (WSC). Het WSC deed Dukebox een uniek voorstel om ‘samen te gaan wonen’, een aanbod waar Dukebox geen nee op zei.

Productiehuis Dukebox

Dukebox
Team Dukebox

Voorste rij vlnr: Silvan Vasilda, Jelisa van der Werf, Dewi van Maaren, Lidwien van Noorden | achter vlnr: Rogier van Hout, Etienne Lieben, Bart van Velzen

Dukebox als productiehuis voor de urban scene werd drie jaar geleden opgericht en ontstond vanuit de scene in Den Bosch. Twee jaar geleden was de kick-off in World Skate Center.

Deze diashow vereist JavaScript.

Johan, Bluem en Hans gaven een spoken word performance weg tijdens de opening van de nieuwe werkplek annex studio van Dukebox.

KLANKGAT: Dukebox viert vandaag de opening van de nieuwe werkplek. Wat kunnen mensen daar allemaal gaan doen?
Bart van Velzen: Nou, we hebben een studio, een kleine, en daar kan worden opgenomen. We hebben flexplekken waar mensen aan hun eigen projecten kunnen werken of aan Dukebox projecten. En het is ook een studio met twee grote tafels waar mensen kunstwerken kunnen maken. Het is 60m2 die we ten volle benutten voor onze eigen kantoorwerkzaamheden maar ook voor iedereen is het een flex werkplek, een studio of wat mensen ook maar willen doen. Daarnaast werken we natuurlijk met World Skate Center. We gaan samen met hen veel meer workshops en feesten ontwikkelen zodat we – omdat we nu met hen samenwonen – alles wat wij doen, in onze eigen ruimte meteen kunnen vertalen naar een manifestatie in de podium zaal.

Dukebox
De nieuwe werkplek/studio

Hoe gaat dat er concreet uit zien dan?
Wat belangrijk is voor Dukebox, is dat we een meerwaarde scheppen van wat al is in de scene. Zeg maar een heel groot meerdaags festival wordt gedaan door Kings of Colors, hiphop of urban feesten worden al gedaan door Koninkrijk van Muziek, dus dat hoeven wij allemaal niet te doen. Wij willen een meerwaarde zijn, heel graag met hen partneren – we zien onszelf graag als een verbinding, een verbinder. We willen kijken wat er nog niet is in Den Bosch. Er is bijvoorbeeld nog niet een dans- en sportfestival, dus dat gaan wij organiseren. Er was nog geen fysieke plek waar dat samenkomt. Die hebben wij nu gerealiseerd.
Er was nog geen spoken word podium en dat hebben wij nu gerealiseerd met de Bieb. En daar proberen wij ook altijd te partneren. Dus wij willen dat of mensen uit de scene samen iets gaan doen of met belangrijke partners in de stad en het liefst beide. Dat was het geval bij Woordlustig, Jam de la Fem en Vuist. Dukebox gaat nooit iets alleen maar doen, omdat wij in ons kantoortje het top-down hebben bedacht.

Dukebox
BST Connection

Hebben jullie misschien plannen voor een eendaags festival waar dans, muziek, beats, sport, hiphop, graffiti, spoken word, rap bij elkaar komen?
Die ambitie heeft Dukebox wel. We hebben nu in ieder geval de plek waar alles en iedereen bij elkaar kan komen in één ruimte. We zijn aan het nadenken over een manifestatie. Over twee weken heeft Dukebox het BST Connection Festival opgezet over de gehele Tramkade waarbij alle urban sport en dans bij elkaar komt. Dat is op 17 november met workshops en battles en op zondag18 november de grote finale. Die is ook aantrekkelijker voor het grote publiek en waarbij breakdance, hiphop dans en tricking, de martial art variant, bij elkaar komen. We gaan zien of we die dingen aan elkaar kunnen koppelen op een latere manifestatie of festival.

 

Pieta Brown

Pieta Brown komt uit een muzikaal nest én uit Iowa

Een Americana Session die maar blijft voortkabbelen

Pieta Brown en Lucie Thorn traden dinsdag 23 oktober op in de Blue Room Sessions met een gastoptreden van Howe Gelb. Het repertoire van Pieta Brown kan het beste omschreven worden als Americana met een volslagen eigen stijl.

Howe Gelb support act
Howe Gelb opent de avond. Hij speelt een drietal nummers op een tamelijke matte manier wat mij verbaast van deze bekende singer songwriter. Na het derde nummer waar hij de piano en de gitaar tegelijk wil bespelen – wat nogal ongemakkelijk uitpakt – sluit hij zíjn aandeel voor deze avond af.

Pieta Brown
Pieta Brown and Lucie Thorne

Pieta Brown and Lucie Thorne

Na de teleurstellende performance van Howe Gelb betreden Pieta Brown en haar Australische vriendin Lucie Thorne het podium. Brown komt uit een muzikaal nest, gelegen ergens in Iowa wat ze ons ook regelmatig laat weten. Haar vader – Greg Brown –  en moeder zijn allebei muzikanten zijn. Een vader vooral die haar al van jongs af aan op de piano muzikaal bijvijlt.

Muzikaal nest

Deze diashow vereist JavaScript.

Pieta Brown is een niet geheel onverdienstelijke verschijning met een ietwat fragiele stem. Zijn het misschien zenuwen die haar parten spelen? Dat lijkt me onwaarschijnlijk, want als ik haar trackrecord doorlees dan heeft ze toch een achtenswaardige staat van dienst met niet de minsten. Namen zoals Mark Knopfler, John Prine, Brandi Carlile, Richard Thompson en Calexico komen voorbij.

De opening is wat voorzichtig, maar helaas, het kabbelt maar voort. Er is weinig dynamiek en de teksten zijn niet altijd goed verstaanbaar. Ook haar gitaarspel is niet wat ik ervan verwacht. Lucie Thorne probeert op gitaar er nog wat van te maken, maar ook zij kan mij niet overtuigen. Ergens halverwege het concert doet Thorne de meezinger Don’t Wanna Go Home dat over een motorcycle en Mark Knopfler gaat. Dat is wel zo’n beetje het hoogtepunt van de avond.

Pieta Brown
Sessie Pieta Brown met Howe Gelb

De naam Tom Petty valt op een gegeven moment en daarop volgt een cover van zijn grote hit Falling, met een geheel eigen interpretatie. Op het laatst wordt Howe Gelb erbij gehaald voor een paar nummers met z’n drieën samen.

De zaal is uitverkocht en het publiek reageert heel enthousiast na afloop van deze Blue Room Session. Ik kan dat enthousiasme echter niet delen. Het zou zomaar kunnen dat ik deze keer iets heb gemist. Dat zou zomaar eens kunnen.


Fotografie: Monique Nuijten

Festival Boulevard

Afgewogen muzikaal aanbod Theaterfestival Boulevard

Interview met muziekprogrammeur Florien Boonman

Florien Boonman werkt als programma producent en muziekprogrammeur bij Theaterfestival Boulevard. Met haar collega Dirk Verhoeven tracht zij een afgewogen programmering samen te stellen van het muzikale aanbod van dit jaarlijks terugkerend festival in ‘s-Hertogenbosch. Boonman en Verhoeven komen in december bij elkaar met ieder een verlanglijstje, een longlist van bands. Dan begint het puzzelen welke bands kunnen knallen.

Florien Boonman

Festival Boulevard
Florien Boonman

KLANKGAT: Hoe verloopt de samenwerking tussen jou en Dirk Verhoeven?
Florien Boonman: We zien elkaar natuurlijk gedurende het hele jaar, maar in december komen we voor het eerst bij elkaar om een soort van verlanglijst te maken. Zo van ‘Wat heb jij allemaal gezien, wat heb ik gezien en hoe zou dat passen bij Boulevard’? We gaan dan in discussie over waarom wel en waarom niet. Daarover verschillen we soms best van mening.

Dat mag altijd
Dat mag altijd, zeker. Dat maakt het ook scherp wat we uiteindelijk kiezen. En ja, die longlist is nogal lang. Daarin gaan we markeren welke bands wij echt graag zouden willen. Vervolgens gaan we inventariseren wie zouden kunnen, wie is er in de buurt, wat kost een band en dan begint het puzzelen.

Boekingsbureaus benaderen jullie toch ook, neem ik aan?

Ja, klopt. We krijgen van de bureau’s allerlei nieuwsbrieven en daar bladeren wij doorheen. En we hebben inmiddels met een aantal bureaus een persoonlijk contact opgebouwd. Er wordt heen en weer gebeld en gemaild in de trant van ‘Goh, is dit niet iets voor jullie’?

De kern van Theaterfestival Boulevard ’s-Hertogenbosch is simpelweg: “de grootste kunst voor het grootste publiek”. Al 33 jaar is Den Bosch in de maand augustus elf dagen podium voor hartstochtelijke voorstellingen en inspirerende ontmoetingen. Elf dagen presenteert Boulevard een staalkaart van het hedendaags podiumkunst aanbod: theater, dans, muziek(theater) en interdisciplinaire kunstvormen. Hoogwaardige, eigentijdse en risicovolle podiumkunst uit binnen- en buitenland.

Theaterfestival Boulevard
The Akulas in Theatertent Boulevard 2018

Zijn die bureaus op de hoogte wat het Theaterfestival Boulevard inhoudt?
Muziek is een relatief kleine pijler binnen het programma van de Boulevard. Die bureaus moeten wel de plek kennen van de muziekprogrammeringen [dat is de Theatertent, red.]. Maar ze hoeven niet per se alle ins and outs van het festival te kennen. Dirk en ik, wij proberen met de bands die wij boeken een verbinding aan te gaan met de rest van het programma.

Hoe moet ik dat zien, die verbinding?
Nou, kijk als we met een bepaalde theatervoorstelling een bepaalde doelgroep in huis willen halen, gaan we kijken of we met muziek ook een connectie, een verbinding kunnen maken.

Een soort van afsluiting van een theateravond, het publiek verleiden naar de Theatertent te gaan voor een band?
Het werkt ook andersom, want als je die band gezien hebt, dat daarna het besef neerdaalt dat er meer is dan alleen dat bandje dat ’s avonds in die tent het programma afsluit. Maar dat er ook nog heel veel andere voorstellingen zijn die interessant zijn om te bezoeken. Want we zien toch veel bezoekers die helemaal niet op de hoogte zijn dat de Boulevard veel meer is dan dat. Dat er voorstellingen zijn door heel de stad. De muziekprogrammering is eigenlijk een hele mooie manier om een groot publiek te bereiken dat we vervolgens proberen te verleiden om ook meer te bekijken dan alleen maar bandjes.

Jullie zoeken ook bands op die – om in jullie termen te blijven – een zekere theatraliteit in zich hebben. Die iets willen opzetten met het publiek, niet alleen maar een setje willen afleveren.
Ja, dat is heel belangrijk, bands die de interactie zoeken met het publiek. En daar leent de Theatertent op de Boulevard zich heel goed voor. Een hele intieme plek voor een band waarvan een groot deel uit een tribune bestaat en een relatief kleine dansvloer. Het is van belang dat een band daar voor open staat en die connectie aangaat met zijn publiek.

Theaterfestival Boulevard
Steffen Morrison fantastische soul show

Hoe weten jullie of een band die interactie in zich heeft, hebben jullie ze al live gezien?
Ja, we proberen zoveel mogelijk bands live gezien te hebben om dat in te kunnen schatten.

Is er ook een volgorde in de programmering met bijvoorbeeld publiekstrekkers in het weekend?

We proberen elf dagen lang een zo divers mogelijk aanbod te creëren zodat we in theorie iedere avond een andere doelgroep zouden kunnen bereiken. We kijken natuurlijk ook wel dat op de donderdag, vrijdag en zaterdag er bands staan die een breed publiek trekken, die aansluiten bij een weekend beleving, een feestje kunnen maken. Die kunnen knallen.

Clittenband

Morning Dawn is klaar voor het grote werk

Dennis Sluijter focus op het overbrengen van de nummers

Morning Dawn en Dennis Sluijter ken ik al een tijdje. Eigenlijk meer van zien, tijdens optredens of andere gelegenheden. De eerste keer was bij Willem Twee poppodium in oktober 2016 tijdens een showcase van Bossche muziekorganisaties die bands voortbrengen of ondersteunen. Morning Dawn was een protégé van Music’scool. De band deed mee aan de eerste Bossche Band Battle (BBB) in 2016. Daarna zag ik Morning Dawn tijdens Jazz in Duketown 2017 bij Jazz Under All in De Raadskelder en bij het Boundless festival in Willem Twee in april 2018.

Ik zag Dennis ook bij de finale van de BBB in Willem Twee poppodium eind december 2017. Hij wilde niets missen van wat er zich op het podium zoal afspeelde. Zaterdagavond 13 oktober speelde Morning Dawn als vierde band bij de laatste voorronde van de BBB editie 2018 in Koudijs Kafé. Ik sprak Dennis na dat optreden.

Morning Dawn
Morning Dawn in Koudijs Kafé

KLANKGAT: Ik zag je vorig jaar bij de finale van Bossche Band Battle en ik dacht: ‘Die gaan volgend jaar meedoen. Zag ik dat goed?
Denis Sluijter: Ja, vorig jaar dachten wij ‘Waarom hebben wij dit jaar niet meegedaan?’.  Maar toen zaten we nog een beetje in de groei. We zitten nu een stapje hoger en hebben er daarom voor gekozen dit jaar mee te doen. We hebben het eerste seizoen meegedaan, dan moeten we het deze keer ook doen.

Je vond Morning Dawn toen nog niet rijp genoeg om mee te doen?
Ja, we zaten toen net in de groei. We waren pas begonnen. En als ik erop terugkijk dan was dat de oude Morning Dawn, aan het begin. We hebben uiteindelijk gezegd ‘We gaan zoveel mogelijk progressie maken en gewoon weer meedoen’. Dit jaar dus.

Ik zag jouw gretigheid vorig jaar, je wilde wel. Leg eens uit waarom je vindt dat Morning Dawn dit jaar er wel voor klaar is.
Nou, we hebben sowieso veel tijd gestoken in de nummers en de afstelling van de muziek. Als we ons zelf comfortabel voelen bij onze muziek dan vind ik het ook comfortabel genoeg om dat op het podium te doen. De energie zit er bij ons altijd in – no matter what –  als er maar één man staat of honderd. Dat zit wel goed. Alleen, ik wil me puur concentreren op het overbrengen van onze nummers en dat is iets waar je aan moet werken. Dat kun je niet instuderen, dat moet je blijven spelen, blijven spelen, blijven spelen en veel optreden.

Ik zag jullie performance, vol zelfvertrouwen, puntige rock. Dat staat als een huis. Heeft Morning Dawn de Band Battle nodig?
Zeker, ik vind de Bossche Band Battle iets is van onze thuisbasis, wat van Den Bosch is. Dit is eigenlijk wat je roots zijn. Bossche Battle is top om aan mee te doen.

Hoe zou ik de muziek van Morning Dawn moeten omschrijven?
Het is alternatieve rock maar met invloeden uit nineties.

Een beetje punk
Ja, dat is nog van de vroegere Morning Dawn. We hebben een nummer, Timemachine, gespeeld uit die tijd. Dat was het eerste nummer dat we vanavond speelden. We dachten, we zitten nu toch in Den Bosch en dit nummer spelen we eigenlijk nooit meer. Laten we het weer een keertje doen.


Kopfoto: Casper Menting