Muziekcafé Lohengrin

Muziekcafé Lohengrin smacht naar versoepelingen

Het water staat al boven de lippen en we ademen door een neusgat, zegt programmeur Roel van Dongen

De financiële situatie van Muziekcafé Lohengrin is precair en misschien is dat nog te zwak uitgedrukt. Komen veel horeca ondernemers in aanmerking voor een zogenaamde TOZO-regeling (Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers), niets van dat al voor dit sympathieke muziekcafé aan de Zuiderpassage in Den Bosch.

Een gesprek met Roel van Dongen, de bevlogen programmeur van deze hotspot van live muziek. Roel hoopt dat de versoepelingen spoedig komen, want een sluiting is reëel.

Muziekcafé Lohengrin
Muziekcafé Lohengrin pre-corona

Muziekplatform KLANKGAT is een rubriek gestart waar we Bossche bands, artiesten, horeca en festivalorganisatoren interviewen over het afgelopen jaar. Hoe de corona crisis het beleid en de muziek heeft beïnvloed, wat de eigenlijke plannen waren, hoe musici en organisatoren terug- en vooruitkijken. Een terugblik naar een moeilijk 2020 en een vooruitzicht naar een onzeker 2021.

Muziekcafé Lohengrin

Muziekcafé Lohengrin
Roel van Dongen

KLANKGAT: Hoe reageerden jij en Pauly da Silva op die eerste, zogenaamde intelligente lockdown, kun je je dat nog herinneren?
Roel van Dongen: Ja, dat was een zware dobber natuurlijk. In het begin was het zo dat de horeca allerlei maatregelen probeerde te treffen om te voldoen aan de anderhalvemeter samenleving. Daar hebben we aan het begin van de lockdown flink mee geworsteld, in de veronderstelling ‘nou dat gaat lukken’. Dan zouden we de gehele periode gewoon door kunnen gaan met de programmering. Helaas is dat door de overheid teruggefloten, zijn de maatregelen strenger geworden en heeft de horeca moeten sluiten.

Wij hebben alle programmering die er al voor maanden stond, moeten annuleren, onze vaste activiteiten hebben we moeten stoppen en de mensen hebben we moeten teleurstellen want de optredens werden gecancelled. Dat was een hele onzekere periode, nog steeds overigens. Maar toen leefde in ieder geval de hoop dat het na een paar maanden voorbij zou gaan en de maatregelen versoepeld zouden worden. Helaas is dat niet gebeurd met als gevolg dat Muziekcafé Lohengrin zijn deuren heeft moeten sluiten en alle programmering moeten stopzetten.

Blue7
Blue7

In de zomer en vooral het najaar traden toch bluesbands bij Lohengrin op?
Ja, ja, na de eerste lockdown toen het wat versoepeld werd [1 juni 2020, red.], hebben we buiten – het was de zomerperiode, mooi weer – op het terras het een en ander gedaan. We hebben de zondagmiddag- en blues-sessies weer opgepakt, maar dat was slechts van korte duur. Vlak daarna werd weer een lockdown afgekondigd.

Zoals bij alle andere podia en horeca moesten mensen aan tafeltjes plaatsnemen op anderhalve meter afstand, werd aan de deur gevraagd of mensen klachten hadden, moest men contactgegevens opgeven en handen wassen. En dat was nog vóór de tijd van de verplichte mondkapjes. Hooguit 30 personen konden in Muziekcafé Lohengrin op deze wijze binnen gelaten worden.

Lohengrin
Bossche Band Battle 2019

Er is ook een hulpactie voor Muziekcafé Lohengrin gelanceerd. Kan je daar iets over zeggen?
Het was zo toen in 2020, toen al die maatregelen werden afgekondigd, werd ook een steunpakket door de overheid voor ondernemers, ZZP-ers maar ook voor de horeca in het leven geroepen, de TOZO. Dat is een soort uitkering die het mogelijk maakte om de vaste lasten en inkomstenderving te compenseren. Daar heeft Muziekcafé Lohengrin in het begin gebruik van kunnen maken.

The Caverns
The Caverns – zondagmiddag bluessessie

Maar wat doet zich nou voor? De situatie was zo. De eigenaar Pauly da Silva bereikte in juli de pensioengerechtigde leeftijd en daarmee werd ook die TOZO stopgezet. Die geldt namelijk niet voor ondernemers die een AOW-uitkering krijgen. Dat betekende dus dat Lohengrin dat een privé-initiatief is, van een privé-eigenaar is, helemaal geen inkomsten meer had en geen omzet kon draaien. De financiële situatie werd daardoor erg penibel. Is het overigens nog steeds.

Toen is er vanuit de vaste klanten een initiatief ontstaan om een financiële ondersteuning te bieden. Er werd gedacht om bij de vaste klanten met de pet rond te gaan. Maar ja, we hebben dat toch breder getrokken en zijn op internet een crowdfunding actie begonnen. Daarmee is voldoende binnengehaald om de dringende rekeningen tot eind 2020 te kunnen betalen. Die actie is stopgezet en nu in 2021 ligt alles plat en zijn er geen inkomsten, geen donateurs. Het water staat al boven de lippen en we ademen door een neusgat. We zitten met smart te wachten tot de maatregelen versoepeld worden.

Podium sousterrain
Podium sousterrain

Als dit muziekcafé moet sluiten, zou dat een enorme domper betekenen voor de regionale muziekscene. Een podium voor bands en artiesten gaat verloren en daarbij verdwijnt ook een repetitieruimte. De lacune in de TOZO-regeling ten aanzien van AOW-gerechtigde ondernemers is een kwestie van verandering in de regelgeving. Daar moet een lobby voor in gang worden gezet om de politiek te doen bewegen en dat ziet Roel van Dongen niet een-twee-drie gebeuren. Toch houdt Roel er de moed in, maar zoals al eerder gezegd: alles hangt af of die versoepelingen spoedig komen. Maar als die er komen dan kan alles weer in gang worden gezet.

“Want als het gaat om de programmering en vooral de vaste activiteiten van Muziekcafé Lohengrin. die kunnen we meteen opstarten. En wat betreft optredens, ga ik ervan uit dat de bandjes staan te springen om weer te kunnen spelen. Ik weet zeker dat het bij het eerste beste weekend dat het weer mag dat er bandjes zijn die zich aanmelden. Er is hoop maar nu is het watertrappelen.”

Brendan Faegre

Brendan Faegre houdt risico’s sociale media tegen het licht

Percussie-synth installatie is een audiovisueel knap opgezette muziektheatervoorstelling

Percussionist/componist Brendan Faegre, slagwerker Jonathan Bonny en regisseur Robin Coops hebben de audio-visuele installatie A Manual Towards The Truth (AMTTT) opgezet bij November Music 2019. De aanleiding voor zo’n muziektheatervoorstelling zoals AMTTT is waarheidsvinding in deze tijd van sociale media. Of dat nog kan is hoogst onwaarschijnlijk, want de geest is allang uit de fles en de verwarring alom.

Brendan Faegre, Jonathan Bonny en Robin Coops
Faegre
A Manual Towards The Truth installatie

Het is donker in de Kleine Zaal van de Verkadefabriek. In het midden staat een stellage van drie manshoge boxen geblindeerd door aluminium jaloezieën. Op de drie boxen schijnt mysterieus blauw licht. Een sonoor geluid bromt door de ruimte. Bezoekers mogen vrij rondlopen, maar bijna iedereen blijft bij de muren staan of zitten. Nederlands publiek is nogal bedeesd aangelegd, blijkt maar weer eens.

Brendan Faegre
AMTTT

Een harde slag op een trommel of uit een synth betekent het begin van deze muziektheatervoorstelling. De jaloezieën worden gedeeltelijk geopend. Dan somt een robotstem in het Engels berichten op die op social media zijn gepubliceerd. Verhalen, foto’s en video’s die voor eeuwig op het internet circuleren. Zoals een handleiding hoe je iemand het beste kan onthoofden, over Michael Jackson die zijn kind over het balkon van zijn hotelkamer aan fans toont, of over de ‘sexy girls’ van Amsterdam.

Brendan Faegre
Jonathan Bonny

Curiosity Kills The Cat
Het verhaal van AMTTT grijpt terug naar de Doos van Pandora uit de Griekse mythologie. Uit die doos kwamen alle rampen, ziekten en zorgen over de mensheid heen. De boodschap lijkt duidelijk, sociale media vormen een gevaar voor onze (geestelijke) gezondheid.

Zelfs de inzet van moderators kan de aanhoudende stroom van fake news, geweldsvideo’s, pesterijen en andere akeligheden niet indammen. Curiosity Kills The Cat wordt bij herhaling geroepen, verwijzend naar de ziekelijke nieuwgierigheid van Pandora van wie wij allen – volgens de mythologie –  de nazaten zijn. Ergo, net zo nieuwsgierig.

Brendan Faegre
AMTTT

De vormgeving van deze performance is strak en gestroomlijnd met oog voor detail. Zelfs aan de kleding van de drie mannen is veel aandacht besteed. Het dessin bestaat uit vele thumbnail afbeeldingen van accounts die je moet instellen op sociale media. De grote vlakken op de pakken zijn sterk uitvergrote pixels.

Brendan Faegre
Brendan Faegre

Het verhaal dat Faegre en Coops willen vertellen, beklijft niet. Dat heeft mede te maken met de afstandelijke vormgeving en muzikale aanpak. Pas als de drie heren in close harmony zingen, zie ik een gloed van warmte. Er wordt kristal zuiver gezongen. Maar die momenten zijn te spaarzaam in deze set van een kleine drie kwartier.

Verder is het uitgangspunt van het AMTTT verhaal te groot en eigenlijk ook te makkelijk. De issues sociale media en de morele dilemma’s die daaruit voortkomen, liggen al tijden op straat. Je hoeft ze alleen maar op te rapen. Vanwege de knap opgezette voorstelling – op audiovisueel gebied perfect uitgevoerd – kregen Faegre, Coops en Bonny een staand applaus.

 

Jacco Wijnia ziet muzikale verhalen

Ieder mens is muzikaal maar iedereen heeft een andere ingangshoek om bij zijn muzikaliteit te komen

Jacco Wijnia is componist, instrumentalist, docent en ondernemer. Maar eigenlijk ziet hij het niet als losse elementen: Het zijn rollen die elkaar versterken. In dit interview kom je meer te weten over zijn achtergrond en zijn kijk op muziek.

Jacco Wijnia ziet muzikale verhalen

De keuze om musicus te worden is voor componist/pianist Jacco Wijnia niet zo vanzelfsprekend als het lijkt. Hij deed extreem veel aan sport op de middelbare school. Wel zeven dagen in de week, dus een carrière in de sport had er in kunnen zitten. Of mogelijk had hij wetenschapper of onderzoeker kunnen worden. Hij vindt namelijk veel dingen leuk. “Er hoeft maar iets te zijn waar meer achter zit of ik ben al geïnteresseerd. Bijna alles kan ik boeiend vinden.” Ondertussen draait het hele leven van Jacco Wijnia nu om muziek. Een interview van een musicus en docent die op integere wijze omgaat met zijn passie en zijn leerlingen.

Jacco Wijnia ziet verhalen in muziek
Jacco Wijnia

KLANKGAT: Kun je bij benadering vertellen op welk punt van je leven jij de keuze maakte voor muziek en bijvoorbeeld niet voor wetenschappelijk onderzoek?
Jacco Wijnia: Op de basis en middelbare school deed ik wel wat aan muziek. Ik speelde zelf nummers na. Ik was een jaar of dertien, toen ik in kerken begon te spelen. Kerken hebben altijd muzikanten nodig om de diensten te begeleiden. Ik speelde veel en kreeg altijd wel een aanmoediging, bijvoorbeeld van een oud omaatje. Die aanmoedigingen maakten het al snel de moeite waard en als je veel speelt dan kom je gewoonweg verder. Ik kreeg de kans om dingen uit te proberen en mij te verdiepen in muziek. Op een gegeven moment werd muziek een uitdaging.

Waar zat die uitdaging dan bijvoorbeeld in?
Op de middelbare school schreven muziekdocenten musicals. Ik vroeg hen of ik nummers voor die musicals mocht maken. Ook deed ik op school ook mee aan een project Compositie Voor Orkest, waar we muziek mochten uitschrijven dat gespeeld werd door een professioneel orkest. Dat was nieuw-klassiek, nieuwe dingen maken, de grenzen opzoeken. Mijn belangstelling voor de muziek groeide. Naast spelen in kerken, begon ik ook een band en schreef eigen werk, met progrock invloeden. Lange nummers met een verhaal en solo’s ertussen. We hebben allerlei dingen uitgeprobeerd, doen wat je denkt dat goed lijkt, op intuïtie.

Je hebt op de Rockacademie gezeten. Hoe was dat? Was er sprake van achterstand op je mede-studenten?
Toen ik me aanmeldde op de Rockacademie, vroegen ze naar mijn invloeden. Ik had me opgegeven voor songwriting en keys(toetsen). Of ik The Rolling Stones kende, werd me gevraagd. Ik had nog nooit van hun gehoord. Toen ik ook The Beatles niet kende gingen ze zich serieus zorgen maken. Dat geeft aan hoe extreem mijn situatie was. Maar na 2 jaar auditie mocht ik kon toch beginnen, met het voordeel van de twijfel.

Jacco Wijnia ziet verhalen in muziek
Jacco Wijnia in zijn studio

Door het veel spelen in kerken heb ik leren luisteren naar wat de mensen zingen, en hoe je ze het best ondersteunt. In de kerk moeten liederen goed klinken, clean. Als er een tekst langs kwam, zoiets als ‘Er Zit Iets Op De Loer’, dan zorgde ik ervoor dat dat in de muziek werd opgevangen. Zodat het verhaal versterkt werd. Ik zie mijzelf als een ondersteuning, in een dienende positie. Het hoeft niet per se boeiend te zijn, maar het moet wel kloppen. Omdat ik sowieso altijd met gehoor bezig was als ik speelde, was dat erg ontwikkeld. Goed, ik had duidelijk een achterstand qua algemene kennis, maar in hoe ik muziek benaderde was ik beter voorbereid. Ik hoor wat er gebeurt en dat vertaal ik dan naar wat ik ermee ga doen.

Hoe moet ik dat zien?
Ik kijk puur naar de muziek, naar wat er in zit. Als ik een nummer hoor dan denk ik ‘daar speelt ie dat loopje, die bassen daar en de harmonieën hier’. Dat kan ik allemaal snel een plek geven. Heel veel studenten van de Rockacademie hebben een stuk minder overzicht over een compositie. Ik heb dat vanzelf vanwege mijn jarenlange achtergrond hierin. Ik zoek binnen de muziek en de teksten welk verhaal ik kan overbrengen. Vooral de beleving in muziek boeit mij. Waar gaat het écht over. Wat is de kern van de boodschap. Moet ik het polijsten en strakker maken of eerder rauwer, Lo-Fi [low fidelity, wat betekent: lagere kwaliteit dan technisch haalbaar is, red.].

Ja, dat Lo-Fi belicht je apart op jouw website
Lo-Fi is een keuze. Als alle elementen met elkaar overeenkomen – tekst, harmonie, sound, instrumenten, effect, locatie – als die allemaal kloppen dan heb je een supersterk en prachtig verhaal. Hetzelfde is dat met film: alle elementen moeten kloppen. Ieder niet kloppend onderdeel kan alles verpesten. Een mooie lijn in de muziek hoeft niet per definitie de beste keus te zijn. Zo’n lijn kan teveel aandacht trekken waardoor het geheel minder wordt beleefd. Dan zou je kunnen overwegen om een minder mooi geluid in te zetten, of noise bijvoorbeeld.

Componist en pianist Jacco Wijnia ziet verhalen in muziek
Music Mash Up mede-georganiseerd door MuzieklesDenBosch i.s.m. Muzerije

Jacco Wijnia houdt van optreden, want het delen van muziek, het live-gebeuren en het maken van nieuwe muziek ziet hij als cruciaal voor hoe hij erin zit. Hij speelt graag met verschillende muzikanten. Als hij een solo optreden heeft, is dat vaak als pianist, het instrument dat hij het meest compleet kan laten klinken. Als er zang bij komt kijken dan geeft hij de voorkeur aan gitaar die hij ook tijdens het schrijven van muziek gebruikt. In bands speelt hij graag de bas. Omdat je daarmee zowel richting als energie kan geven aan de band. Behalve zelfstandig musicus is Jacco ook docent.

Je maakt deel uit van MuzieklesDenBosch dat gevestigd is in het gebouw van Muzerije en je geeft les aan zowel jongeren als aan volwassenen. Vertel er ’s wat over.
MuzieklesDenBosch is muziekles zoals wij denken dat die het beste is voor de mens, voor de leerling. Ik ontmoette Jan van der Laar als docent bij de auditie coaching Rockacademie en zijn ideeën over muzieklessen sloten nauw aan bij die van mij. Wij namen het initiatief om MuzieklesDenBosch op te richten en zijn nu met z’n dertienen.

En hoe zien jullie lessen er dan uit?
We gaan bij onze lessen altijd uit van de leerling. Wij geven leerlingen 40 minuten les. Die 40 minuten zorgen ervoor dat wij kunnen ingaan op de interesse en het niveau van de leerling. Welke muziekstijl past bij een leerling? Als iemand van rock ’n roll houdt dan zet ik een nummer op en hoor ik welke partijen hij kan meespelen, ongeacht zijn niveau. En er is altijd wel een element die ik geschikt kan maken voor een leerling om mee te spelen.

Jacco Wijnia ziet verhalen in muziek
Jacco Wijnia begeleidt pupillen tijdens Music Mash Up

Vervolgens leg ik de leerling, nadat die het gespeeld heeft, uit hoe het werkt. Bijvoorbeeld welk akkoord of toonladder hij heeft gespeeld. En zo leert hij beter en sneller vanuit zijn favoriete muziek dan alleen uit een boekje. Het is een heel andere belevingswaarde en daardoor onthoudt-ie het veel sneller. Muziek maken zo tof mogelijk maken, is ons uitgangspunt.
Iedereen is muzikaal, maar iedereen heeft ook een andere ingangshoek. Het is aan iedere docent om die invalshoek op eigen wijze te vinden en ermee om te gaan. Ik kan helpen en sturen, maar laat de leerling zelf ontdekken hoe dingen werken … en ook hoe ze niet werken. Met als einddoel dat een leerling zich tot zelfstandig muzikant ontwikkelt, die zijn eigen keuzes kan maken. Zodat de muziek een uiting wordt van precies dát wat een leerling in zich heeft, of dat wat hij/zij graag wil vertellen aan de luisteraar.


Nieuws. In het nieuwe jaar zijn er naast de privélessen nu ook groepsworkshops (gitaar, zang, ukulele) die zowel het samenspelen als leuk element hebben als een stuk toegankelijker budget. Zie ook de website van MuzieklesDenBosch.

eFFect Festival 2018 brengt doeners bij elkaar

Over ontmoeten, ontdekken, inspireren, leren, samenwerken en vooral meedoen op warme speelweiden

In juni breekt het zomerseizoen aan. Clubs en concertpodia zetten de sluimerstand aan van hun programmering want mensen willen naar buiten, genieten van het weer en het liefst met muziek of andersoortig vertier. Voor bands, dj’s en artiesten is het in de zomer een waar feest in de vorm van de talloze festivals die Nederland tegenwoordig kent. Werk zat, zo lijkt het. En wij, gewone stervelingen, rollen bij wijze van spreken de komende drie maanden van het ene festival in het andere.

Er zijn wel ergens in het land dance festivals, theaterfestivals, kunst- en designfestivals, rockfestivals, latino festivals, Nederlandstalige festivals, filmfestivals, rondreizende festivals. Locaties zijn weilanden, duinen, eilanden, verkommerde industriegebieden, grachten of binnensteden. Je hoeft je kortom niet te vervelen in de Nederlandse zomer. Trouwens, in heel West-Europa is het feest. Wat een verwennerij of is het allemaal niet een beetje too much?

eFFect Festival

eFFect festival 2018 - ©ronald_rijken
zondag eFFect festival

Een enkel festival is soms bijzonder in zijn opzet. Het eFFect Festival is zo’n bijzonder festival. En wat maakt het dan zo speciaal, want er is muziek, dans, theater, kleinkunst en andere kunstvormen die je bij andere festivals ook aantreft? eFFect is een echt buitenbeentje omdat het meer vraagt van de bezoekers dan alleen maar consumeren. Het mee-creëren, samenwerken, ontdekken en vooral het meedoen staan voorop. En dat begint al voordat het festival eigenlijk van start gaat. Vrijwilligers kunnen zich opgeven om mee te helpen aan de opbouw (en na afloop ook aan de afbouw). Er wordt met duurzaam materiaal gewerkt en dat past ook bij dit festival met een zeer alternatieve aanpak en programmering.

Het festival duurt twee dagen van 8 tot en met 9 juni. Anders dan de vorige edities zit het weer gelukkig mee: aan zon geen gebrek. Bezoekers zoeken de schaduw op onder bomen en afdekkingen van de diverse eet- en drinkbars. Kinderen spelen vrijuit in de zon dat voor de derde keer wordt gehouden op het terrein van Jeugdzorgboerderij De Locatie in Vlijmen. Vooral de zondag is de programmering gericht op gezinnen.

Ridders en magische poppen

Er zijn heuse ridders in het Ridderdorp die te paard en in vol harnas gaan ringsteken. Aan hun tongval te horen hebben we hier te maken met ridders uit Vlaanderen. Speciaal uit Luik (België) is Nadja Renouard met haar magische marionetten die veel bekijks van kinderen krijgt. Het is lekker griezelen bij dit poppentheater waarin vele culturen zijn vertegenwoordigd zoals het Javaanse wajang, voodoo, de hindoe olifantengod Ganesha en een beetje science-fiction. Ademloos en betoverd kijken de kinderen naar dit poppenspel waarin niet wordt gesproken. Puur visuele kracht die het toch al zo vluchtige aandachtsvermogen van kinderen goed weet vast te houden. Erg knap en zeker zo boeiend voor volwassenen (hoewel die meer hun kroost fotograferen).

Deze diashow vereist JavaScript.

De onvermijdelijke Silent Disco staat er ook. Blauw-wit geschminkte vrouwen (priesteressen?) met lang blond haar dansen dan ingetogen en dan weer uitzinnig met de armen zwaaiend met koptelefoons op op de muziek van een dj die naast hen vanaf een houten torentje muziek draait. De danseressen nodigen bezoekers uit om ook een dansje te wagen. Wat verder op dit deel van het terrein kom je uit op de Dansvloer met een verhoogd podium. De Gentse balfolk band Zigo krijgt de mensen goed aan het dansen. Net hiervoor was er trouwens een workshop in balfolk dansen. Dat komt dus goed uit. Bijna tegelijkertijd is er een performance van Spin Echo in de Spiegeltent. Spin Echo is een gezelschap van een groep dansers, muzikanten, filosofen en een wetenschapper die multidisciplinaire performance art nastreven: dans, live muziek en theater samengesmolten in één vormgeving. Spin Echo lijkt nog in de beginfase van zijn ontwikkeling. Ambitie en potentie genoeg, nu kijken of het werkt.

eFFect festival 2018 - ©ronald_rijken
performance Spin Echo in de Spiegeltent

eFFect Festival is qua tijdstip programmering net zoals alle andere festivals. Als bezoeker moet je keuzes maken, want er is erg veel aanbod op vaak dezelfde tijden en jij als bezoeker maakt je eigen schema. Daarnaast staan er net zoals bij andere festivals genoeg eet- en drinktenten. Vooral naar en rondom de Dansvloer waar toch de meeste mensen blijven hangen. Mensen komen oude bekenden tegen die ze al lang niet hebben gezien. Voor veel Bosschenaren lijkt dit festival een feest van herkenning. eFFect is een mix van het opgeheven Vliegerfeest en Boulevard of Broken Dreams dat nu Theaterfestival Boulevard heet.

Opmerkelijk, de Spiegeltent die nu op het terrein staat, was vaste prik bij de ‘oude’ Boulevard. Dit alternatief festival heeft zeker een meerwaarde voor de stad ‘s-Hertogenbosch. Het buitengebeuren zoals op het Vliegerfeest en kleinkunst, theater, circus, acrobatiek en muziek dat allemaal zeer toegankelijk is zoals ooit de Boulevard is geweest. Zweverig, yoga-minded, hippie-achtig wellicht maar wel op zijn Bosch.

foto’s: Ronald Rijken