Niels Broos

Niels Broos in de Toonzaal met orgel en Moog One

De verwachtingen waren hooggespannen maar de orgel en synthesizer overtuigen helaas niet

De Toonzaal nodigde Niels Broos uit tot het geven van een concert waarin orgel improvisatie op het Toonzaal Orgel samenging met geluiden gemaakt op een Moog One synthesizer en geluiden uit de elektronische muziekstudio.

Niels Broos

Niels Broos
Niels Broos

Toetsenist Niels Broos is niet alleen een exponent van de potpourristische muziektijdgeest, hij is één van de belangrijkste Nederlandse aanstichters van een urgente stroming die het midden vindt van hiphop, elektronica en jazz. Broos was een voornaam lid van het Kyteman Orchestra en vormt een spil in het werk van Binkbeats en Jameszoo met wie hij samenwerkte op diens laatste Brainfeeder plaat.

De eerste synthesizer

Niels Broos
Orgel in de Toonzaal

De eerste voorloper van het moderne orgel werd al rond 250 vChr. in Griekenland gebouwd door Ktesibios uit Alexandrië. Omdat je op moderne orgels klankkleuren kunt wijzigen door het mengen van registers kan je een orgel (met wat goede wil) als een mechanische additieve synthesizer zien. Dus de combinatie van het Toonzaal orgel, met geluiden uit de Toonzaal elektronische studio en het synth geweld die de Moog One (the biggest baddest synth on the market) kan leveren is geen gek idee.

Concert

Niels Broos
Niels Broos Moog One

Mijn verwachtingen waren dan ook hooggespannen toen ik de zaal binnenstapte, waar de opstelling coronaproof was gemaakt door het publiek in twee verspringende cirkels neer te zetten met de juiste tussenruimte.

Alle apparatuur stond bij het orgel op de bovenverdieping opgesteld, zodat dat vanuit de zaal niet te zien was. Het concert begon met langzame tonen en geruis waarbij houten fluit-achtige tonen weerklonken, wat deed denken aan ‘Les flutes en Feu’ van Parmerud. Hier kwam het orgel bij wat resulteerde in langzaam verlopende akkoorden.

Niels broos
Moog One

De beroemde Moog subbas werd toegevoegd en een brutaler wordend orgel. De fluiten kwamen weer terug in het spel waarbij een langzaam bewegend filter enige variatie in klankkleur aanbracht. Er was weinig melodie maar wel een lage herhaling van thematieken die eerder in het hoog waren ingezet. Op enig moment waande ik me bij Vangelis zo rond 1985. Toen zat er vrij lange tijd weinig echte beweging in de klanken die voorbijdreven tot er met behulp van een toevalsgenerator waterdruppel achtige geluiden voorbijkwamen die weer enigszins beweging en ritme terugbrachten. En een mooi applaus volgde toen de laatste klanken waren weggestorven.

Composure

Het was duidelijk dat Niels hard gewerkt had aan het concert, en toch miste er iets. Een zekere meeslependheid, een zekere originaliteit. De klanken klonken te bekend, er zaten te veel stijlen door elkaar heen zodat geen groter geheel ontstond.


Screenshots van diverse video’s van Niels Broos SOLO  at Best Kept Secret Festival /Niels Broos – Moog One demo – Dancefair Utrecht

Van experiment tot gecontroleerde chaos

November Music PLUG 2018 in Het Kruithuis

Op zaterdagavond 3 november staan er in verband met November Music drie spannende optredens op het programma in Het Kruithuis. Zo zal Barbara Ellison later op de avond de muzikale avond openen, gevolgd door het duo Jamie Peet X Niels Broos en dan mag Lolina de avond afsluiten.

Staalplaat Soundsystem, Pansonic

De avond begint met een rondgang door het prachtige Kruithuis, waar in vijf verschillende ruimtes bijzondere muziekperformances te beleven zijn. Na een korte uitleg gaat iedereen naar de binnenplaats, waar je het eerste geluidsexperiment kunt meemaken. In het midden van de ronde binnenplaats staan vier grote kisten en aan de buitenzijde staan rondom kleinere kisten opgesteld. Dan begint er een zacht trommelend geluid, afkomstig uit enkele kisten. Het trommelen zwengelt aan, gaat rond langs alle kisten als een soort wervelwind, met soms harde klanken en dan weer zacht. Dan gaat de storm weer liggen en lijkt het alsof de performance eigenlijk nog niet klaar was.

Evelina Rajca, Smart.ing Bodies

De groep wordt nu in tweeën gesplitst en gaat ieder met zijn groep naar binnen.  Mijn groep gaat dan naar de Lontzaal waar twee stalen constructies tegenover opgesteld staan. Bovenop aan het uiteinde van zo’n stalen constructie bevindt zich een soort groot wijnglas zonder voet met een drumstokje erboven. Het “wijnglas” begint rond te draaien en dan drukt het drumstokje tegen het glas. De klank die je daardoor ontstaat is het beste te vergelijken met geluid dat je krijgt als je met je vinger rondjes draait over de bovenkant van een vochtig wijnglas, maar dan indringender omdat dit geluid hier versterkt wordt door de akoestiek van de gewelven. Bij de constructie aan de overzijde tikt het drumstokje onregelmatig tegen het glas. Je zou er bijna van in trance raken.

 

 

 

 

Falco Pols, Timely

Aangekomen in de Mijnzaal gaat bijna iedereen in kleermakerszit zitten. Rondom staan diverse stalen plaatjes opgesteld op een standaard waar aan de achterzijde een stalen pinnetje onregelmatig tegen het plaatje tikt. Dan staat er iemand op die heel langzaam aan een soort van lier gaat draaien, waardoor een een houten balk, die midden in de ruimte staat, wordt opgetild. Hij draait zo langzaam dat elke tik van de lier afzonderlijk te horen is. Aan het einde komt het schrikmoment dat iedereen al lang op zijn klompen voelde aankomen: Hij trekt aan een touwtje en de balk valt met een harde klap omlaag. Einde.

Dianne Verdonk, Bellyhorn

In het midden van de Granaatzaal ligt er een grote, soort van zitzak met een toeter eraan. De maker Dianne Verdonk noemt het de Bellyhorn. Op de zak mag je, zelfs met een paar mensen tegelijk, zitten of liggen. In de toeter mag je, met een speciaal mondstuk, zingen. Onverstaanbaar weliswaar, het is eigenlijk een soort van klanken produceren, waar vooral de klinkers te onderscheiden zijn. Er zijn verschillende gegadigden en voor iedereen is er een schoon mondstuk beschikbaar. De verschillende zangmelodieën en het enthousiasme van de deelnemers leidt tot vrolijke taferelen.

Elise ’t Hart en Nils Davidse, Organa

In de Bomzaal staan een groot aantal orgels opgesteld.  Mooie klassieke exemplaren die in de loop der jaren zijn verzameld door Elise en Nils, elk met hun eigen verhaal en eigen geluid. Deze symfonie is vernoemd naar het model dat ook in de zaal staat en waar de verzameling ooit mee begon, Pianorgana. Op alle orgels zitten klemmen, die normaal gesproken bedoeld kunnen zijn om buiten je tafelkleedje niet weg te laten waaien, op verschillende toetsen. Met één druk op de knop wordt de van tevoren geprogrammeerde symfonie ingestart. Sommige geluidjes zijn duidelijk aanwezig, andere weer heel subtiel. Het klinkt als een interessant geheel, waar elk toontje op zijn plaats valt.

Deze diashow vereist JavaScript.

 

Barbara Ellison

Na een korte pauze waarin de lichten wat worden gedimd en de apparatuur klaargezet is het de beurt aan Barbera Ellison om haar kunsten te vertonen. Wat we zien is een jonge vrouw achter een laptop, die erbij zit alsof ze aan een essay voor haar studie zit te werken, met op de achtergrond visuals van wapperende slingers in de woestijn. De muziek is het best te omschrijven als een soundscape die de visuals ondersteunen. We horen eerst iets wat op wind lijkt en later als er op de beelden een dwarsdoorsnee van een bubbelend watertje te zien is, horen we iets wat waterdruppels zouden kunnen zijn. Als de beat er later in komt tikt ze voorzichtig met de voetzolen van haar lange cowboylaarzen mee op de maat van de muziek. De repeterende klanken werken, in combinatie met de visuals van zo te zien Noord Koreaanse folkloristische danseressen, haast mediterend. Als dan de beelden langzaamaan vervagen en de laatste tonen uitklinken zijn we weer terug op aarde.

 

 

 

Jamie Peet X Niels Broos

Als er al iets vlam vat in dit Kruithuis vanavond dan zijn het wel de explosieve drumroffels van Jamie Peet. Samen met Niels Broos, die in het verleden onder andere heeft samengewerkt met Kyteman en Jameszoo, wordt er flink op los gejamd. De meeste nummers beginnen rustig en ontaarden dan uiteindelijk in gecontroleerde chaos. Alles wordt uit de kast gehaald, zo lijkt het, door Niels die allerlei freaky elektronische klanken en bliepjes uit zijn apparatuur weet te persen. Van sommige melodieën maakt hij loops waar hij dan weer overheen speelt. Jamie weet goed alle mogelijkheden van zijn drumstel te benutten en bespeelt niet alleen de vellen, maar ook de randen van de trommels waardoor je een tikkend geluid krijgt en dat ook nog in allerlei onnavolgbare ritmes. Ook de onderkant van de bekkens worden bespeeld. Ook al is het grotendeels geïmproviseerd, klinkt de muziek toch telkens weer als een coherent geheel. Knap gedaan!

Deze diashow vereist JavaScript.

Lolina

Inga Copeland, met artiestennaam Lolina mag deze zaterdagavond afsluiten. De trage lome ritmes met samples van onder andere piano en elektrische gitaar nemen je mee op een onheilspellende reis door haar muzikale fantasie. Reisleidster Inga spreekt streng en monotoon enkele regels tekst in die dan geloopt worden. Op de achtergrond zien we beelden van deze zaal die eerder deze dag opgenomen zijn. Later zien we ook beelden van andere lokaties, zonder publiek, dus opgenomen voorafgaand aan een optreden kan ik me voorstellen en gefocust op de lichtshow. Als het tempo van de beat iets omhoog gaat zie je ook wat mensen meebewegen op de maat. Toch weet ze niet van iedereen de aandacht vast houden en loopt de zaal stukje bij beetje steeds leger. Al zal Inga dat niet echt door hebben gehad, want ze is toch voornamelijk in haar eigen wereldje bezig en doet ook geen enkele moeite om op welke manier dan ook contact te maken met het overgebleven publiek. Als de laatste klanken wegsterven loopt ze weg vanachter haar apparatuur en zonder het applaus in ontvangst te nemen is ze dan verdwenen. Dat was het dan.

Deze diashow vereist JavaScript.