Het Belgisch ensemble Het Collectief brengt muziek van de Finse componiste Kaija Saariaho en doet samen met sopraan Liesbeth Devos meer dan recht aan de muziek van Saariaho.

Saariaho

De Finse componiste Kaija Saariaho (1952) is afgestudeerd aan het conservatorium in Helsinki richting compositie. Daarna studeerde ze in Freiburg en bij het Franse IRCAM (Institut de recherche et coordination acoustique/musique, het onderzoeksinstituut voor onderzoek naar akoestiek en muziek). Ze werkt vanuit Frankrijk. Ze is een van de vooraanstaande Finse componisten van moderne muziek waarin ze traditionele instrumenten vermengt met elektronica. Haar Finse achtergrond verraadt zich in de schrapende geluiden en ijle boventonen die zo van de pool lijken te komen (welke andere taal dan Fins heeft één woord voor ‘verkleumde meisjes’?).

Het Collectief

Het Belgische ensemble Het Collectief, bijgestaan door de sopraan Liesbeth Devos, legt zich toe op het brengen van de roots van het modernisme. En daarmee zijn zowel Het Collectief als Devos bij uitstek in staat om de muziek van Saariaho te brengen zoals het is bedoeld.

uitvoering

De uitvoering begon met het meer dan indrukwekkende fluitspel NoaNoa, uitgevoerd door Toon Fret (fluit) en Yannick Willox (live elektronica). De elektronica ondersteunde op zeer subtiele wijze de fluitgeluiden. Sopraan Liesbeth ging de samenwerking aan met elektronica die tegenstemmen speelde, haar samplede en weer terug weergaf. Uiterste concentratie is nodig om niet volledig van het pad geblazen te worden, en ze deed dat op meeslepende wijze.

De boventonen van de cello, die in de Toonzaal prachtig tot hun recht kwamen, werden door Martijn Vink tot leven gebracht en de piano (Thomas Dieltjens) bracht een heel sterke basis mee. Al met al geen concert als je uit bent op mooie traditionele melodieën en harmonieën, maar een feest als je van klankbeelden houdt en je wilt laten meeslepen door mensen die het uiterste uit de mogelijkheden van hun instrumenten weten te halen. Ik heb de poolwinden horen blazen, het ijs horen breken, de warme winden horen waaien en de zonnewind in de lucht horen hangen.

In mijn recensie van het Bosch Requiem was ik niet enthousiast over de muziek van Saariaho. Nu doemt de vraag op of dat aan haar compositie lag of aan de uitvoering. Duidelijk is in in ieder geval dat je heel wat in je mars moet hebben om recht te doen aan haar muziek.

En voor wie het weten wil: het Finse woord is neitokaista.

Screenshot video: Liesbeth Devos zingt ‘Liebst du um Schönheit'(Clara en Robert Schumann). Upload door Opera Ballet Vlaanderen, 19 okt. 2020.