Vrijdag 16 januari werden stukken van Hans Kulk en Ernst Bonis ten gehore gebracht in de Toonzaal. Zij hebben zich met hun composities laten beïnvloeden door Jaap Vink, een van de coryfeeën van de begintijd van elektronische muziek in Nederland. Omdat deze muziek enorm lastig te beschrijven is loont het de moeite om op Youtube te zoeken naar tracks van Jaap Vink, Hans Kulk en Ernst Bonis.
Hans Kulk en Ernst Bonis
Waar normaal de belangstelling voor deze muziek vrij gering is (totaal onverdiend) liep de Toonzaal nu vol met oud-studenten van Bonis en Kulk, alsmede ex-collega’s. Daardoor werd het ook een heel gezellige en interessante reünie waar velen elkaar begroetten en vroegen hoe het er mee ging; en er werden allerlei verhalen en ideeën uitgewisseld.
Nadat de zaal volgelopen was, begon het concert. Bij een concert als dit staat er niemand op het podium, maar staan er vier speakers rondom en zit er iemand achter een mix console, achterin in de zaal. Met een zeer zachte verlichting kan je je dan helemaal overgeven aan het volgen van de klanken.
In dit geval hoor je iets wat weinig tot geen ritmiek of melodie heeft. Klanken drijven voorbij in de lucht, en evolueren, veranderen van hoog naar laag en van klankkleur en plaats in een langzaam tempo die je (doe je ogen maar dicht) een gevoel van ruimtelijkheid geven, zonder dat er direct iets wordt verklankt.
Een half uur verstrijkt zonder dat je dat in de gaten hebt en zelfs de stilte krijgt een muzikale (en ruimtelijke) betekenis. De stukken voor de pauze hadden allemaal iets contemplatief en de langzame evolutie werkte zoals altijd bewustzijn verruimend. In de pauze vonden overal drukke uitwisselingen plaats tussen de bezoekers.
Het stuk na de pauze van Ernst Bonis had een ander karakter. Gemaakt met een Nord Modular maakte hij bij uitstek gebruik van de technieken die Jaap Vink ooit op analoge apparatuur had ontwikkeld: middels bewerkte feedback (via reverb, multipliers, filters wordt het uitgangssignaal weer ’teruggestopt’ in de begingenerator) ontstaan soms waanzinnig mooie en dan weer bizarre klanken.
Het begin kan je het beste omschrijven als een zich ontwikkelende vrouwenstem die als een vogel door de ruimte fladderde. Daarin kwamen nu wel scherpe ritmes terug en allerlei vaak ietwat agressievere maar nog steeds aangename klanken. Te snel ging het voorbij.
In tegenstelling tot EDM en andere noise optredens die vaak plaats vinden was de belangstelling zeer groot te noemen en meer van deze muziekvorm zou zeker in de programmering passen.
Overigens was Ernst Bonis zelf te ziek om het concert bij te wonen. René Uijlenhoet nam de honneurs voor hem waar. Om Ernst sterkte te wensen werd er vanaf het podium nog een foto genomen, terwijl het publiek hem een welgemeend beterschap toewuifde. Een sympathiek gebaar.
