Gaat Gen Z de platenzaak redden? Het is een beeld dat tien jaar geleden ondenkbaar was: een tiener die met een glimmende tas van een platenreus door de Kalverstraat loopt. Terwijl de wereld digitaliseert tot elke pixel, voltrekt zich in de winkelstraat een analoge revolutie. De Britse gigant HMV (His Master’s Voice) opent de aanval op de Nederlandse markt en mikt daarbij op een doelgroep die de walkman alleen uit geschiedenisboekjes kent: Generatie Z.
Gen Z en vinyl
vintage platenzaak
De winkelier van een platenzaak in Den Bosch ziet het dagelijks gebeuren. “Ze verwerpen de vluchtigheid,” klinkt het hoopvol tussen de bakken met tweedehands vinyl. En ergens heeft hij gelijk. Voor een generatie die overprikkeld raakt door eindeloze TikTok-feeds en Spotify-playlists die door AI zijn samengesteld, is een elpee een baken van rust. Het is een protest tegen de ‘skip-cultuur’. Een plaat dwingt je tot stilstaan; je kunt de naald niet zomaar naar het volgende nummer swipen.
Maar laten we niet roomser zijn dan de paus: de herwaardering is ook een kwestie van esthetiek. Een vinylplaat is voor Gen Z een lifestyle-object. Het gaat om de prachtige hoes die als kunst aan de muur prijkt, de limited edition in ‘crystal clear’ blauw en het trotse gevoel van echt bezit. In een deeleconomie is een eigen platenkast een zeldzaam statement van identiteit.
record store day
De komst van een keten als HMV roept natuurlijk vragen op. Wordt die charmante, stoffige platenzaak om de hoek weggevaagd door deze ‘entertainment-supermarkt’ vol neonlicht en K-pop merchandise? Waarschijnlijk niet. HMV fungeert als de toegangspoort; de plek waar de massa wordt verleid door de nieuwste Taylor Swift of Olivia Rodrigo. Wie daar eenmaal de liefde voor het fysieke product ontdekt, belandt vanzelf in de kleine speciaalzaak voor dat ene obscure jazz-album of die zeldzame persing uit de jaren zeventig.
De naald is gevallen, de groef is gevonden. Of het nu gaat om pure nostalgie of een honger naar tastbaarheid: de platenzaak is niet langer een museum voor vijftigers en Boomers, maar de huiskamer van de toekomst, voor Gen Z.
Wie was er nou als eerste mee begonnen, DJ Kool Herc, of Grandmaster Flash? Ze deden het in ieder geval allebei, twee dezelfde platen opzetten en dan zo mixen dat de beat eindeloos door kan lopen. Dan nog een goede MC met een goede rap, het liefst ook met wat attitude, en hiphop is geboren. Dat was in The Bronx, New York, tijdens de blockparties in de jaren zeventig, terug naar vandaag.
Grandmaster Flash
Grandmaster Flash
Vanavond, vrijdag 10 oktober, brengt Grandmaster Flash de ziel van hiphop naar de Pleinzaal van het Theater Aan De Parade. Het heeft veel weg van een masterclass hiphop en hij neemt ons mee door de tijd, van vroeger tot het recente verleden.
Zijn tour heet The 4 Elements Of Hiphop en hij benoemt ze één voor één. Al zal dit voor de meeste mensen in de zaal bekend terrein zijn.
1. Breakdance , de veelal acrobatische dans, waarbij de dansers vaak één voor één de show proberen te stelen en elkaar al dansend de loef af te steken, ook wel dance battle genaamd. De anderen, uitdagers of toeschouwers, staan er in een kring omheen.
2. Graffity, het maken van tekeningen of tags (sierlijk geschreven teksten of namen) gespoten met spuitbussen, vaak op openbare plekken als muren, maar ook treinen en metro’s.
3. MC, ofwel de rapper, die zijn lyrics op ritmische wijze over de muziek praatzingt.
4. The DJ, de persoon achter de draaitafel, of tegenwoordig vaak achter de knoppen en laptop, die voor de muziek en vooral voor de beats zorgt.
Scratchen, de plaat ritmisch met je vingers heen en weer bewegen, zodat er een krassend geluid is te horen, is ook één van de dingen die de DJ doet.
Serato
Vroeger gebeurde dat met echte vinyl platen, hele kisten werden meegesjouwd het podium op. Tegenwoordig wordt er vaak gebruik gemaakt van Serato platen, waarmee je wel dat scratchend geluid kunt produceren, maar waarbij de muziek veelal uit de laptop komt.
De show begint met een breakdance performance van professionele breakdancers. Er zijn lijnen op de grond getrokken voor het podium en het is de bedoeling dat het publiek daarachter blijft, zodat er ruimte is voor de breakdancers. Dat wordt vanzelfsprekend gerespecteerd.
breakdance
“Pay respect to the people on the screen!”, zegt Grandmaster Flash, “En laat je horen als je iemand ziet, die iets voor je betekent.” voegt ie eraan toe. Achter op het grote scherm zien we foto’s van hiphop helden uit het verleden die ons ontvallen zijn, met bijbehorende muziek. Een feest van herkenning voor velen in de zaal, voornamelijk mannen van middelbare leeftijd. Al zijn er ook enkele jonge hiphop fans in de zaal.
Grandmaster Flash is hier natuurlijk niet alleen om ons een lesje hiphop te geven, hij wil feesten alsof we in de seventies zijn. En richt zich regelmatig tot de zaal en roept, “Let me hear you say ooooh!” , of de variant, “Somebody say ooooh!”.
Tour The 4 Elements Of Hiphop
Als er dan te weinig respons is uit de zaal, legt ie de muziek stil en komt hij achter zijn DJ-booth uit en spreekt de aanwezigen toe. “Is this Den Bosch?” Vraagt ie een paar keer. “I want this to be a 1970’s party.
Hands up!” Het publiek geeft daar gehoor aan en komt steeds meer los. Als Grandmaster Flash de muziek weer start, klinkt Dr Dre samen met Snoop Dogg uit de speakers met The Next Episode. En in dit volgende hoofdstuk is iedereen warm en staat lekker te dansen, terwijl op het grote scherm een graffity artist aan het werk te zien is.
The Message
Dan volgt een klassieker van eigen hand, The Message en ik zie veel mensen de tekst letterlijk mee rappen. En het is niet alleen maar hiphop wat hij draait, overigens draait ie geen enkel nummer in het geheel, The Bee Gees, The Jackson Five en ook Queen passeren ook de revue. Al werd Under Pressure door de dame naast mij verward met Ice Ice Baby van Vanilla Ice.
Veel publieksparticipatie vanavond en het feestje is nog niet klaar. Grandmaster Flash neemt de microfoon weer ter hand en vraagt dan of er misschien mensen zijn in de zaal die used to, want to, dare to, or maybe not, hun kunsten uit hun jeugd hier durven te vertonen in een dance battle. Iedereen gaat weer achter de lijn staan en de man zelf komt naar beneden en moedigt het publiek nog een keer aan. “And no professionals!” , zegt ie erbij.
And no professionals!
Licht aarzelend komen er een aantal mannen van middelbare leeftijd naar het midden en laten zien wat er nog van hun breakdance moves over is, na al die jaren. Licht roestig en wisselend van kwaliteit, maar zonder uitzondering enthousiast grijpen ze hun moment of fame. Het is een bijzonder en bijna vertederend moment in de show. Daarna mag Brainpower nog even zijn kunsten vertonen en kan hij niet verbergen dat ie een beetje starstruck is, wat wel begrijpelijk is natuurlijk.
We naderen het einde van deze hiphop party, maar niet voordat er nog een paar kneiters van hits langskomen, waaronder van The Beastie Boys, Prince, Sugarhill Gang en Panjabi MC. Ook zijn andere grote hit White Lines horen we nog. Als dan Jump Around van House of Pain nog klinkt, horen we Grandmaster Flash zeggen “I hope you enjoyed it” en zien hem het podium verlaten. Hiermee komt er dan een ietwat abrupt einde aan deze bijzondere avond. Al kan het publiek met een voldaan gevoel nog even bijkomen en nakletsen over deze levende legende.
