Afgelopen vrijdag mocht ik de eerste avond van Tumult! meemaken. Dit is een initiatief waarbij Willem Twee Studio’s + Jazz en Geïmproviseerde muziek de koppen bij elkaar steken om het publiek te verrassen met grensverleggende en vernieuwende ervaringen. Het speelt allemaal in de Willem Twee Toonzaal. Je mag daar experimenten met elektronische muziek verwachten, maar ook improvisatie, en Jazz. Tumult! levert veel afwisseling voor de avontuurlijke luisteraar, en een prachtige gelegenheid om veel mensen met de zelfde belangstelling te ontmoeten.

Tumult!

Jessica Ekomane

Jessica Ekomane trapte het meest vernieuwende gedeelte van de avond af. Sinds kort zijn er betaalbare analoge computers (*zie beneden) verkrijgbaar en zij heeft geëxperimenteerd met de mogelijkheden die deze apparaten bieden om geluid op te wekken en te besturen.

Geboren in Frankrijk, en getogen in Berlijn, waar ze onder andere doceert aan de Universität der Künste Berlin, heeft ze een ruime achtergrond in de studie van psychoakoestiek.

Ekomane heeft een fiks aantal optredens en lezingen gegeven en diverse prijzen gewonnen. Het kan goed zijn dat dit een van de eerste uitvoeringen is die met name door analoge computers (ze gebruikte er twee) werd gestuurd.

Ze liet drie onderwerpen horen: 1) Ritme, 2) Melodie en 3) Een model van het vuren van neuronen. We hoorden diverse lagen van ritmes voorbijkomen, in diverse klankbeelden van fluitgeluiden tot houtblokken tot iets wat op een snurkende beer leek en metaalachtig kloppen.

Alle drie de stukken waren met zorg opgezet en de net niet voorspelbare polyritmiek deed iets met je waarneming. Lang niet gek voor een eerste inleiding.

Genevieve Murphy en Andy Moor

Is een duo dat experimenteert met op onconventioneel gespeelde gitaar (met een borstel kan je daar zeer merkwaardige dingen mee doen) begeleidde poëzie. Genevieve bespeelde een keyboard, doedelzak, harmonica, en een loopdoos.

Haar teksten sprak ze uit en zong ze soms. Het begon met een tape die ze langzaam en onregelmatig uit een tapedeck trok, waardoor er vreemde geluiden klonken, zo karakteristiek voor wie zich de tape nog herinnert.

De teksten hebben een psychologische en surrealistische achtergrond. Ze roepen stemmingen op die je doen nadenken. “The physical world is far more dazzling than this.” “The voice inside my head is misleading but exciting.” Diverse onderwerpen kwamen voorbij in de liedjes die ze zong, over haar grootmoeder, en misschien de leukste over de angst die een spin heeft voor volwassenen die haar willen doodtrappen.

Haar fantasieën over het doodschieten van mensen in een bar zijn ietwat grotesk, maar worden zo natuurlijk gebracht dat je er toch in mee kan gaan.

Andy Moor begeleidde dit alles met vreemde geluiden die hij uit de gitaar toverde. Minpunt vond ik dat de gitaar zo hard stond dat je de tekst vaak niet kon volgen. En dat is jammer, want Genevieve had echt wel iets te melden over de wereld en hoe we die waarnemen.

Hainbach
En toen was er deze sympathieke man uit Berlin wiens echte naam Stefan Paul Goetsch is. Hij houdt van samenwerken en mooie ambient muziek maken die je niet hoeft te begrijpen, maar die je kan ondergaan. Wegens de treinstaking kwam hij een dag eerder naar Nederland en dat was wel zo fijn. Want nu kon hij nog een dag samenwerken met Hans en Rikkert om het concert nog mooier te maken.

Een uitvoering als dit laat zich niet werkelijk omschrijven, de met zorg gekozen geluiden bouwen subtiel op, en sterven weer weg in steeds nieuwe combinaties. Soms met wat meer spanning of ritmes, dan weer heel zen. De tijd vervaagt terwijl een melange van geluiden in vraag en antwoord voorbij kabbelt. Voor je het weet ben je in een trance achtige ‘open minded’ toestand en is er meer dan een half uur voorbij. Grote klasse dit!

Einde Tumult!

Al met al was ik blij dat ik nog een eind moest lopen naar mijn auto. Zo kon ik tenminste weer goed bijkomen uit mijn trance toestand zodat ik geen ongelukken ging maken. Goed initiatief dit Tumult!; voor de avontuurlijke luisteraar komt er van alles voorbij wat je gevoel van realiteit oprekt. En er is van alles aan emoties gepasseerd, vervreemding, inzicht in hoe fysieke processen geluid kunnen maken en absoluut ook veel schoonheid. Daar doen we het toch voor?

*Voordat digitale computers krachtig genoeg waren bestonden er analoge computers die werden gebruikt om allerlei natuurlijke processen te simuleren. Voorbeelden: het trillen van een brug door de wind, of het aansturen van raketmotoren. Deze computers zijn gebaseerd op elektronica die het gedrag van die processen kan nadoen. Ook het maken van geluid is een proces dat zich laat nabootsen met deze elektronica. Daar heb je wel flink wat wiskunde kennis voor nodig.