Mercelis

Klankschap van Mercelis voortdurend donker soms onstuimig

Trio uit Brussel navigeert authentiek en kundig in verschillende muziekstromingen

Jef Mercelis, Teuk Henri en Patrick Clauwaert traden eerder dit concertseizoen op bij Muziek Op Donderdag. Dat was op donderdag 21 november 2019, toen de drie muzikanten de dichter Jan Ducheyne begeleiden onder de naam Noodzakelijk Kwaad. Stond die avond de dichtkunst centraal, op deze vooravond van het nakende carnaval is dat de unieke muziek van Mercelis.

Mercelis

Deze diashow vereist JavaScript.

De binnenstad van ‘s-Hertogenbosch is op deze donderdagavond al helemaal doordrenkt van het carnavalsfeest. Zo niet de Willem Twee Toonzaal waar buiten geheel iets anders te horen is. Strak donkere beats, slepende gitaargeluiden, soundscapes, indringende vocalen én – verrassend – een viool.

Mercelis
Max Swagemakers

Max Swagemakers
Voor deze gelegenheid speelt violist en componist Max Swagemakers uit Tilburg mee aan het openingsnummer Twilight.  Swagemakers is een vriend van het drietal. Na het openingsnummer neemt Swagemakers plaats in de kleine foyer om meteen na de pauze weer mee te spelen met het nummer Low M.

Filmmuziek

Mercelis
Jef Mercelis – filmmuziek

Mercelis typeert zichzelf op haar Facebookpagina als alternative. Dat is een te breed containerbegrip en doet weinig recht aan deze band. “Het is filmmuziek,” popt op in mijn hoofd, als ik het nummer U-Turn hoor. David Lynch noteer ik in mijn mobiel. Het fraaie Estremadura bevestigt meteen daarna die gedachte. Jef Mercelis maakt filmmuziek, in ieder geval de nummers van de eerste set zijn filmisch.
In een korte bio op Facebook staat dat Jef soundtracks heeft gemaakt voor de speelfilms Komma, Voleurs de Cheveaux (Paardendieven) en Où est la Main de l’Homme sans Tête (Waar is de Hand van de Man zonder Hoofd).

Tweede set

Mercelis
Teuk Henri

Zoals eerder geschreven speelt violist Max Swagemakers mee op Low M, het eerste nummer van de tweede set. Toon en ritme wijken behoorlijk af van wat in de eerste set werd gespeeld. De songs Maurice en Sparrows zijn up tempo, bijna dansbaar. Het aandeel van Teuk Henri met zijn scherp slepend spel op de gitaar bepaalt de sound meer dan in de eerste set.

Mercelis
Mercelis Toonzaal

De tweede set is meer ‘rocky’, onstuimig te noemen. De vocalen van Jef blijven onverminderd doordringend. Het is wel minder music for films. Mercelis sluit af met het nummer WFT. Er valt een korte stilte, dan volgt het applaus. Buiten dringt het carnavalsfeest onherroepelijk op.

.

Bandleden Mercelis

Jef Mercelis, Teuk Henri, Patrick Clauwaert
Bandcamp

 

Noodzakelijk Kwaad

Noodzakelijk Kwaad improviseert op gedichten Jan Ducheyne

Poezië is niet gemaakt om groot te zijn maar om het uitklappen van een ogenblik

Noodzakelijk Kwaad is een groepje van vier mannen die elkaar kennen uit het Brusselse leven. De dichter Jan Ducheyne (JD) schaarde drie muzikanten om zich heen en weeft zijn gedichten in en door de muziek die zij geïmproviseerd voortbrengen. Zo liver then live van Noodzakelijke Kwaad krijg je nergens anders. Dus ook op deze waterkoude 21 november in de foyer van de Toonzaal bij Muziek Op Donderdag (MOD).

Noodzakelijk Kwaad in MOD

Noodzakelijk Kwaad
Jan Ducheyne

Twee Vlaamse vriendinnen brachten de komst van Noodzakelijk Kwaad naar Den Bosch onder mijn aandacht. “Ga er gerust toe, het zal u niet teleurstellen.” Het is een tijdje geleden dat ik naar MOD ben geweest. Er is weinig veranderd. Hetzelfde personeel loopt rond en de belichting is nog steeds blauw-roze afgesteld. Ik hoor flink wat Vlaams om mij heen en dat komt niet van mijn vriendinnen want die konden zelf niet komen. Deze avond is de Toonzaal voor even een Vlaamse enclave.

Jan Ducheyne dichter pur sang

Deze diashow vereist JavaScript.

Een slanke, rijzige man met blond haar staat achter een microfoon en katheder met daarop schriften, mappen en andersoortig leesmateriaal. Jan Ducheyne (JD) stelt zich voor. Samen met zijn drie kompanen komt hij uit het Brusselse en in een café ontstond Noodzakelijk Kwaad. De muzikanten zijn Teuk Henri op gitaar, Jef Mercelis op een Korg en de vervanger van Frank Pay, Patricky Clauwaert op de drums. Er worden grapjes gemaakt of Frank Pay nou wel zo nodig terug moet keren. “Hij speelt zo graag de baas,” zegt JD een beetje vals. Zijn drie maten lachen. De toon van de avond is gezet.

Eerste set

Noodzakelijk Kwaad
Noodzakelijk Kwaad

Noodzakelijk Kwaad begint met Bomen van het onlangs verschenen album ‘deze avond hebben we alvast weer gehaald‘. “Poezië is niet gemaakt om groot te zijn Het gaat om het uitklappen van een ogenblik, dat meestal twee, drie, vier seconden duurt.” In deze rocky voordracht vraagt JD zich af of mensen ook jaarringen hebben net als bomen. Helaas zijn veel van zijn woorden niet goed verstaanbaar want Noodzakelijk Kwaad speelt nogal hard, te hard soms. Maar misschien ligt dat ook aan mij. Anderen verstaan JD wel goed.

Het tweede gedicht heet Noodzakelijk Kwaad. JD geeft wat statements af van en over het verschijnsel Noodzakelijk Kwaad. Een paar quotes: ‘Noodzakelijk Kwaad is onbetaalbaar of betaalbaar’. Of ‘Noodzakelijk Kwaad speelt zich af op velden en muren, in uw kop maar even goed bij de buren’. Ik kom niet echt achter wat JD nu precies bedoelt met Noodzakelijk Kwaad en misschien is dat ook zijn bedoeling.

Noodzakelijk Kwaad
Rock en poezië in de Toonzaal

Alvorens te beginnen aan het derde gedicht – Gedicht in de zon – vertelt JD dat hij het op bestelling heeft gemaakt. Gedicht in de zon gaat over klimaatverandering, een onderwerp dat later in de tweede set terugkeert. Bij het gedicht Dansen gaat veel verloren door het te hard spelen van de band. Het een-na-laatste gedicht is een doorlopende herhaling van de titel van het gedicht: N’importe quoi oftewel ‘Het maakt niet uit’ of zoals JD dat naar het Engels vertaalt in Whatever. Het laatste gedicht van deze set heet No Shuffle.

Tweede set

Noodzakelijk Kwaad
Gedicht Ton Lebbing Tribute

In de tweede set hebben we te maken met een heuse premiere. De gedichten Ton Lebbink Tribute en Signaal 8: Het Patroon worden voor de eerste keer voorgedragen. De drie muzikanten van Noodzakelijk Kwaad krijgen vrij spel om all out te improviseren.

JD vertelt wat over de Amsterdamse dichter Ton Lebbink (1943-2017). Lebbink was portier van de Melkweg en later van Paradiso, twee legendarische muziekpaleizen in Amsterdam.

Lebbink maakte furore als dichter en drummer. De bundel Luchtkastelen werd goed ontvangen. Ton Lebbink Tribute duurt ongeveer 20 minuten en dat is ook te zien aan de vele vellen papier die van de katheder afrollen.

Het tweede gedicht Signaal 8: Het Patroon duurt net zo lang en gaat weer over klimaatverandering en van de dingen die door die verandering dreigen te verdwijnen zoals begonia’s en tulpen. JD mengt melancholie, spot, verwijt en betrokkenheid in dit lange gedicht dat tot het einde boeiend blijft.

Jan Ducheyne heeft een donkere, mannelijke stem en een klare articulatie. Zijn houding is een mengsel van spot met zelfspot waarbij hij toch ook altijd zijn zorg en betrokkenheid laat doorschemeren. Een avond met Noodzakelijk Kwaad ie er een om niet te missen.


Foto’s: Ronald Rijken