Aandachtig luisterend publiek

FaqLab 2019 onderzoekt interactie mens en synthesizer

FaqLab wordt met het jaar volwassener

FaqLab wordt Traditie

FaqLab begint een traditie te worden in Den Bosch. In gesprek met Hans Kulk (een van de organisatoren) wisten we even niet meer of het nu de zevende of achtste editie was. Maar de format – de sjablone –  is nog steeds dezelfde, al wordt FaqLab met het jaar volwassener.

Synth liefhebbers komen bij elkaar om over hun hobby te praten onder een borrel, een verrukkelijke ter plekke gemaakte maaltijd wordt met smaak weggewerkt.

Er zijn lezingen en demonstraties van nieuwe inzichten in hoe met elektronische klanksynthese om te gaan. Hierin is het super creatieve element en gedeeltelijk zelfgemaakte en zeer creatieve electronica geknutsel nog altijd een belangrijk element. En helemaal eigen aan FaqLab is de relaxte en vriendelijk atmosfeer waarin het makkelijk is om oude (en nieuwe?) vrienden te ontmoeten.

FaqLab
demonstraties in de voormalige synagoge

Omdat de elektronische muziekstudio nu ook in de Willem Twee Concertzaal gehoord kan worden zijn demo’s bij FaqLab zicht- en hoorbaar voor een groter publiek. Leuk blijft ook altijd het element waarin studenten van de studio werk kunnen laten horen wat ze tijdens de cursus elektronische muziek compositie hebben gemaakt. Altijd met veel liefde en enthousiasme (en een beetje hulp van de docenten) gemaakt.

Interactie mens en synthesizer

Dit jaar stond FaqLab in het teken van de interactie tussen mens en synthesizer. Al die bergen electronica zijn leuk, maar hoe bedien je dat? Hoe leg je een relatie tussen wat je doet en geluid? Er kwamen diverse antwoorden op:

Rik Wijngaards en Michelle Abolaffio demonstreerden hoe je een mens onderdeel van het geluidscircuit kunt maken. Rik door een opstelling te laten zien waarin je geluiden kan veranderen door onderdelen van het apparaat aan te raken (tactile feedback).

Michelle Abolaffio had met zijn Awaken een opstelling waarin je onderdeel van het circuit wordt door een bewegend metalen vel aan te raken, wat dan tot allerlei geluiden leidt. Omdat je niet echt bewust kan beredeneren wat een aanraking met het geluid doet, ben je verplicht om op je instincten te gaan vertrouwen wat een heel andere dimensie geeft aan hoe je omgaat met geluid. Echt iets om een keer te ervaren.

De volgende spreker was Rob Hordijk. Hij is Nederlands bekendste bouwer van modulaire synthesizers. In deze demonstratie bij FaqLab ging hij niet zozeer in op het zoveelste geluidje wat je kan opwekken, maar maakte hij veel meer duidelijk hoe het design proces loopt van een synthesizer.

Hoe kom je nu van de gedachte: ‘Ik wil dat een bepaalde klank gemaakt wordt’ naar de realisatie er van in electronica, daarbij in gedachten houdend dat het min of meer instinctief bedienbaar moet blijven. Er gaat heel wat denkwerk, wiskunde en natuurkunde in het simpel maken van die dingen. Voor de liefhebbers een prachtige lezing.

Kacper Ziemianin liet een zelfontwikkelde installatie zien waar je klank kan opwekken en beïnvloeden door het plaatsen van lichtsensors. Ook dit was een mooie manier om van geluid iets tastbaars te maken.

Jan-Willem Hagenbeek maakt zelf kleine goedkope synthesizers die je uitnodigen om lekker met de knoppen te spelen. Voor je het weet zit je midden in pulserende beats en lekkere geluidjes.

FaqLab
FaqLab niet alleen voor mannen

En zo zien we dat hoewel de toehoorders overwegend mannelijk zijn er toch een paar vrouwen ook interesse hebben voor deze mooie machines.

Netwerken bij het eten
Na deze typische FaqLab demo’s was het hoogste tijd even bij te tanken en te ontspannen, wat prima ging met de lekkere maaltijd die was bereid door Eveva, samen met een biertje als je dat wilde en staand aan tafels waar het makkelijk aanschuiven en contacten leggen was.

Presentatie leerlingen

In de avond presenteerden de diverse leerlingen van de opleiding die je volgen kan in de elektronische muziekstudio hun werken. Ook dit keer viel weer op hoeveel creativiteit mensen aan de dag kunnen leggen na slechte een paar maanden studie.
Overigens kan ik je van harte aanbevelen om als je wel eens meer zou willen weten van hoe synthesizers echt werken zo’n cursus te doen in de Willem Twee studio.

Optredens
’s Avonds  presenteerde FaqLab  een aantal performances. Dance achtige ritmes die je onderbewustzijn op een heel aangename manier stimuleren.

Complete set geluidsgolven en drums

Ficture's promotoer langs EU-podia

Gemanipuleerde geluiden en soundtracks, freestyle jazzfunk met drums ’n beats en geen bass, want Gábor Tokár beter bekend onder de artiestennaam Ficture begon zijn muzikale carrière als drummer. De musicus uit Budapest (Hongarije) is momenteel op pad langs talloze Europese podia en festivals om zijn nieuwste EP Filled Spaces te promoten. De zeer toepasselijke naam voor die toer is dan ook Roads To Everywhere.

Drums en geluidsgolven

Gábor Tokár aka Ficture in Willem Twee concertzaal - ©ronald_rijken
Gábor Tokár aka Ficture

In de foyer van Willem Twee concertzaal staan de drumset en synthesizer in het typische lila-roze licht van dit kleine podium. De setting zou zomaar weg kunnen lopen uit een filmscène van David Lynch. Die blijkt de favoriete regisseur te zijn van Gábor Tokár. “Het gordijn moet eigenlijk rood zijn, zei Gábor, dan is het helemaal een scène van Lynch.”

Het is niet druk op deze avond. Net zoals andere steden in Nederland zijn overal in Den Bosch feesten op touw gezet voor Koningsnacht. Gábor lijkt het zich niet aan te trekken en heeft waarschijnlijk dit soort opkomsten ingecalculeerd in zijn grote toer. Die bracht hem al in Budapest, Bratislava, Berlijn, Vilnius, Wenen, Innsbruck, Parijs en Gent. Na Den Bosch is die stedentoer dan ook nog niet ten einde.

Complete set geluidsgolven en drums - ©ronald_rijken
Opperste concentratie

Zoals gebruikelijk op deze Muziek Op Donderdag kondigt programmeur Noël Josemans de artiest van de avond in een kort voorwoord aan. Gábor zet een koptelefoon op en neemt stelling achter de drums en synthesizers. De live-act kan beginnen.

En wàt een live-act wordt het. Sonische loopings, gemanipuleerde geluiden, resamples, voorgeprogrammeerde muziekstukken en strakke beats van zowel op drums als uit de synthesizer. De Hongaar gaat volledig op in zijn spel. Elke draai aan een knop van zijn synthesizer – en hij draait heel veel aan knoppen tijdens zijn optreden – is doelbewust en methodisch, zo lijkt het. Gábor wisselt met groot gemak van muziekstijl. De ene keer is het onvervalste drum ’n bass gevolgd door een mellow funky nummer met zang om strak over te gaan op jazzy beats eindigend in een dromerig ambient landschap.

Het wordt een set die hij aaneen rijgt. Geen stops tussen de nummers. Hij vergt veel van zichzelf en van zijn publiek, maar geen enkele keer verliest hij de concentratie in zijn spel. Na bijna een uur eindigt dit optreden als hij zijn headset afdoet, nog wat geluiden uit zijn synths haalt en vervolgens het welverdiende applaus in ontvangst neemt.

Complete set geluidsgolven en drums van Ficture - ©ronald_rijken
Einde set

“Ik had ook kunnen stoppen tussen de nummers door. Dan zou ik de draad weer oppakken bij het volgende nummer. Niet dat dat een probleem zou zijn. Maar ik vond het beter zo. Ik improviseer veel in mijn spel.”
Gábor begon op zijn vijftiende te drummen. De kanteling naar de elektronische muziek kwam vier jaar later.
“Ik was 19 toen ik Daedelus in Boedapest zag optreden. Het was een openbaring voor mij wat hij allemaal deed op de synths. Die dag besloot ik om musicus te worden.”

Het is grappig om te vermelden dat een goede maand geleden diezelfde Daedelus een optreden had in Willem Twee poppodium ter gelegenheid van het FAQ festival.

Luister hier naar de EP Filled Spaces.
website: Ficture Music